Stad kan niet vanzelf 'verplaatsen', althans nog niet

Verplaatsen is van oorsprong een overgankelijk werkwoord, dat dus wordt gebruikt met een lijdend voorwerp: 'We moeten de kast verplaatsen.' Ook komt verplaatsen vaak voor in combinatie met 'zich': 'Mensen verplaatsen zich met de auto.' Een ander, maar dan metaforisch voorbeeld van zulk wederkerend gebruik is: 'Zich verplaatsen in een ander' (zich inleven).

Gisteren figureerde verplaatsen in Trouw in de zin 'De Zweedse stad Kiruna, gelegen boven de poolcirkel, moet verplaatsen'. Aangezien elk spoor van een lijdend voorwerp in deze zin ontbreekt, ligt de conclusie voor de hand dat verplaatsen nu blijkbaar ook al onovergankelijk gebruikt kan worden. Verrassend is dat niet, want verplaatsen wordt gemakkelijk verward met betekenisverwante werkwoorden als verhuizen, opschuiven en opschikken, die volgens het woordenboek wél overgankelijk en onovergankelijk zijn.

Courant is het onovergankelijke gebruik van verplaatsen echter niet en kritische taalgebruikers zullen het dan ook zeker afkeuren. Nog wel, want de kritiek verstomt als de 'taalfout' op termijn gebruikelijk wordt, en mogelijk komt hij ten slotte als taalverandering in het woordenboek terecht.

Dat stadium heeft het betekenisverwante woord migreren al bereikt. Woordenboeken beschrijven migreren ('verhuizen') nu nog als onovergankelijk werkwoord, maar in de IT worden de laatste jaren vooral veel 'bestanden en data gemigreerd'. Migreren is in zulke contexten synoniem met het van oorsprong overgankelijke werkwoord 'verplaatsen' en op grond daarvan nu zelf ook overgankelijk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden