SportPSV 100 jaar

Stad en voetbal gedijen onder de gloeilamp

PSV-supporters herdenken Frits Philips. Beeld ANP
PSV-supporters herdenken Frits Philips.Beeld ANP

Eindhoven, PSV en Philips horen al een eeuw bij elkaar. De historie van voetbaljubilea voorspelt echter weinig goeds.

Eindhoven was volgens het geschrift van een Middeleeuwse monnik een woestenij, uitsluitend geschikt voor struikrovers. Het kan verkeren: anno 2013 floreert de stad, met als internationale boegbeelden Philips en PSV. Een eeuw al zijn Eindhoven, Philips en de sportvereniging nauw verweven. Het topduel tegen Ajax, morgen om half vijf, moet voor de jubilaris een opmaat zijn naar een bekroning van de honderdjarige drie-eenheid: het kampioenschap.

Het dorpje stelde niet veel voor, toen de gloeilampenfabrikant zich eind negentiende eeuw in Eindhoven vestigde, maar het groeide mee met het bedrijf. Philips stampte voor de nieuwe werknemers, die van heinde en verre kwamen, hele wijken uit de grond. Bij die woningen hoorden ook sportvoorzieningen en in 1913 werd daarom de Philips Sport Vereniging opgericht, met in het embleem een gloeilamp.

Meestal kreeg je wel geld van Philips

“Die verwevenheid is altijd gebleven", zegt Harrie van Raaij. Hij was penningmeester en voorzitter van 1985 tot 2004. De Philips-manager maakte tien nationale kampioenschappen en de Europacupwinst in 1988 mee. “Toen ik penningmeester werd in 1985, was Philips geen sponsor, maar een donor. Als je geld tekort kwam of een transfer wilde, dan ging je naar de raad van bestuur van Philips. En dan kreeg je geld, of niet. Meestal wel.”

Dankzij die donaties werd de club net zo innovatief als de geldschieter. PSV was de eerste Nederlandse ploeg die live op televisie te zien was, op 10 september 1950 voor een selecte groep kijkers van ‘Philips Experimentele Televisie’. De Eindhovenaren waren in 1955 de eersten die Europees voetbal speelden, ook dankzij Philips. Landskampioen Willem II vond het avontuur te begrotelijk, de financier van de fabrieksploeg tastte er graag voor in de buidel. En PSV was de eerste Nederlandse vertegenwoordiger op het geldbal van de Champions League in 1992.

Wat het geld in ieder geval bewerkstelligde: EVV, van oudsher dé club van Eindhoven, werd voorbijgestreefd. Wat het niet kon: de club een eigen identiteit bezorgen. Jarenlang had de Sport Vereniging zelfs geen eigen shirt. De spelers kwamen afwisselend in het rood, wit of blauw het veld op. Pas in deze eeuw werden de rood-witte strepen en het logo officieel het clubtenue.

Innovatie en identiteit

Ook dat paste bij Eindhoven, dat niet alleen bekend stond om zijn innovatie, maar eveneens om een lange worsteling met zijn identiteit. Eindhoven zelf was niet groter dan de huidige binnenstad toen het in 1920 fuseerde met vijf omliggende dorpen, die in oppervlakte en inwonertal groter waren. Jezelf een Eindhovenaar noemen was lange tijd not done in die dorpen.

Tegenwoordig komen stad, club en sponsor vooral samen in het stadion. PSV was eind jaren tachtig de eerste club in Nederland met een modern huis, voorzien van galerijen en vaste businessunits. “Uit nood geboren”, zegt Van Raaij. “Philips stak geen geld meer in het stadion en de betonrot sloeg toe. We hebben de grond moeten kopen en wisten: dat verdien je niet terug met kaartjes voor gewone supporters.” Ook niet met zakenbezoek, blijkt nu. De grond is inmiddels berucht, omdat de recente aankoop door de gemeente, die de club de broodnodige financiële lucht verschafte, wordt aangemerkt als staatssteun.

Een kampioenschap zou de aandacht weer vestigen op de positieve kanten van de drie-eenheid. Maar de druk van een titel als cadeau voor de honderdste verjaardag is hoog, weet Van Raaij. “Ajax en Feyenoord zijn er aan onderdoor gegaan. PSV lijkt daar nu ook een voorbeeld van. Je moet jezelf niet teveel druk opleggen, maar in zo'n jubileumjaar is dat bijna onhoudbaar.”

Bezwijken onder een jubileum

Feyenoord geeft voor het jubileumjaar 2008 miljoenen uit aan een ploeg die voor het eerst sinds 1999 weer eens landskampioen moet worden. De opzet mislukt jammerlijk: Feyenoord wordt zesde en de club moet fors bezuinigen. Tijdens het jubileumtoernooi met tegenstanders uit de Europese finales gaan alle wedstrijden verloren.

Ajax speelt een dag na zijn honderdste verjaardag een competitiewedstrijd tegen FC Twente. De spelers treden aan in historisch tenue, met knoopjes, kraagjes, lange broeken, zwarte kousen en zonder shirtsponsor. In een draak van een wedstrijd scoren de Tukkers het enige doelpunt. Twee dagen na het jubileumduel krijgt trainer Jan Wouters zijn congé. Ajax eindigt het seizoen als vijfde.

Sparta viert dit jaar de 125ste verjaardag, maar de feestwedstrijd tegen laagvlieger Emmen gaat met 0-1 verloren. Het 100-jarig jubileum eindigt in 1988 ook in mineur. Sparta houdt Barcelona op 1-1, maar het duel wordt ontsierd door hardheid en massale opstootjes tussen spelers. ‘Het is oorlog’ kopt de Spaanse krant Mundo Deportivo.

Het jubileumtoernooi van Willem II eindigt in 1996 met een kaartenfestival: vier spelers krijgen rood tijdens de wedstrijd tegen Udinese. De 100-jarige wint het toernooi wel, met 4-0, tegen acht Italianen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden