Stabiliteit van Libanon staat op het spel

BAM! BAM! Plotseling knalt het geluid van twee geweerschoten over het terras van Tasty, een eetcafé in het hart van de chique wijk Hamra in Beiroet. Een van de gasten trekt een wenkbrauw op en zegt tegen zijn tafelgenoot: „O jee, dat is vlakbij het huis van die rechter van het Hariri-tribunaal.”

De schoten blijken te komen van militairen verderop, die in de lucht vuren om een groep vechtende jongeren op te breken, maar de reactie bij Tasty is veelzeggend. De dreigende conflicten rond het Speciale Tribunaal voor Libanon (STL), zoals de internationale rechtbank in Leidschendam officieel heet, houden de gemoederen in Libanon aardig bezig.

En niet voor niets: de stabiliteit van het kleine land staat voor de zoveelste keer op het spel. Het STL werd na vier jaar voorbereidend werk in maart 2009 opgezet en heeft tot taak de moord op de voormalige Libanese premier Rafik Hariri in 2005 te onderzoeken. Aanvankelijk hielden velen Syrië hiervoor verantwoordelijk, maar drie maanden geleden zei Hezbollah-leider Nasrallah te weten dat het tribunaal op het punt staat om leden van zijn organisatie aan te klagen.

Hezbollah peinst er niet over om ’ook maar een half lid’ uit te leveren en doet nu zijn uiterste best om het tribunaal – dat de partij afdoet als een politiek instrument van het Westen – onderuit te halen. De groep blokkeert een stemming over de Libanese begroting van het komende jaar (Libanon financiert 49 procent van het STL, red.) en heeft videomateriaal laten zien dat volgens hen Israëlische betrokkenheid bij de moord aantoont. Ook doet de groep verwoede pogingen ervoor te zorgen dat een hoog Libanees rechtsorgaan eerst zogenaamde ’valse getuigen’ onderzoekt – mensen die volgens Hezbollah onder druk van derden het moordonderzoek in de richting van hetzij Syrië, hetzij Hezbollah hebben gestuurd.

Eerder deze week werden twee onderzoekers van het VN-tribunaal door een menigte overvallen toen ze in de Hezbollah-wijk van Beiroet interviews afnamen. Het leger was nodig om hen te ontzetten. Het tweetal had medische hulp nodig en miste tevens spullen.

Ondertussen staan lokale kranten dagelijks vol met speculaties over wanneer de aanklacht komt, wie er beschuldigd zal worden en hoe de verschillende partijen daarop zullen reageren. Die kranten zijn – net als lokale tv-stations – vaak verbonden aan een politieke stroming. Hun speculatie geeft aan dat het gefragmenteerde Libanese politieke landschap zich opmaakt voor een escalatie, zegt Karim Makdisi, universitair docent internationale politiek aan de vooraanstaande American University of Beirut. „Wat Libanese politici betreft, zet deze kwestie de toon voor de komende jaren: het kan leiden tot geweld en conflict, en partijen zijn bezig hun achterban daarop voor te bereiden.”

De laatste geruchten voorspellen een aanklacht in maart, maar volgens Makdisi hangt de timing van het STL – zoals zoveel in Libanon, waar omringende landen graag hun conflicten uitvechten – sterk samen met ontwikkelingen in de regio. „Er zijn onderhandelingen aan de gang in Palestina: de verschillende partijen proberen het eens te worden over Irak, de Amerikanen hebben Iran nodig in Afghanistan en ook de Saoediërs, Syriërs en Iraniërs praten met elkaar”, zegt hij. „Niemand, behalve Israël, wil nu de boel in Libanon aan het wankelen brengen. Dus zal er van alle kanten druk op het tribunaal worden uitgeoefend om nog even te wachten met een aanklacht. Maar als er iets verandert – bijvoorbeeld wat betreft onderhandelingen rond Irans nucleaire programma – kan dit snel omslaan.”

De Libanezen zelf wachten ondertussen af. In Tarik al-Djedide, een soennitische arbeidersbuurt in het zuiden van Beiroet waar Hariri’s partij traditioneel veel aanhang heeft, is de stemming gelaten. Een enkeling is heel stellig, zoals Mahmoed, een 25-jarige werknemer van een lokale supermarkt: „Wij willen gerechtigheid. Zolang niet duidelijk is wie er achter de moord op Hariri zit, kan er onmogelijk vrede in Libanon komen.”

Voor de meeste mensen, vooral de wat oudere, is dit slechts de laatste crisis in een decennialange rij van crises. Ondertussen, zegt Tarik al-Assi, die een stoffenwinkel runt, „is er nauwelijks werk en maar een paar uur per dag water en stroom. Laat ze zich daar druk over maken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden