Stabiel kabinet van VVD en PvdA kan

Rutte en Samsom zijn in staat verschillen te overbruggen

Enkele dagen na de verkiezingen beginnen zich voorzichtig de contouren van een nieuwe liberaal-sociaal-democratische coalitie af te tekenen. De meeste fractievoorzitters adviseren verkenner Kamp te onderzoeken of er voldoende politiek draagvlak is voor een coalitie van VVD en PvdA, de winnaars van woensdag.

Van alle kanten, ook vanuit deze partijen zelf, wordt er op gewezen dat er flink wat blokkades liggen, maar dat zijn vooral praktische, programmatische obstakels. VVD en PvdA denken zeer verschillend over de inrichting van de samenleving en de oplossingen voor de economische crisis, verschillen die tijdens de campagne zijn uitvergroot.

Sommige fractievoorzitters, onder wie SP-leider Roemer, willen een coalitie met een duidelijk profiel, links of rechts. Immers, de VVD is aanvoerder van politiek rechts, de PvdA de nieuwe aanvoerder van links. Een samenwerking van die twee in het politieke midden levert een technocratisch kabinet op, omdat politieke tegenstellingen niet kunnen worden uitgespeeld. Op zichzelf heeft Roemer daarin gelijk, maar noch voor een duidelijk links noch rechts kabinet is draagvlak.

Voor samenwerking tussen VVD en PvdA moeten we terug naar de jaren negentig van de vorige eeuw. Deze partijen regeerden toen bijna acht jaar met D66. VVD en PvdA waren wellicht met elkaar doorgegaan, ware het niet dat Pim Fortuyn ten tonele verscheen. Hij riep met succes het beeld op van een vermolmde regentenkliek die ons land bestuurde: 'De puinhopen van acht jaar paars'.

VVD en PvdA werden bij de verkiezingen in 2002 hard afgestraft voor hun samenwerking. Overigens, dat wordt weleens vergeten, maakte Nederland toen een periode van ongekende economische groei mee, mede dankzij de politieke, paarse stabiliteit, al was van het elan van Paars I onder Paars II niet veel over.

Voor een nieuwe samenwerking is meer nodig dan alleen een mooie herinnering. Dat Paars I er in 1994 kwam, had vooral te maken met de drang om het CDA buiten de macht te kunnen houden, wat ruimte gaf om enkele immateriële kwesties (bijvoorbeeld het homohuwelijk) te regelen.

Vanuit dit perspectief is de kans van slagen van een VVD-PvdA-coalitie groter als er een doel wordt gevonden dat samenbindend werkt. Dat kunnen nu twee overlappende belangen zijn: het redden van de economie en 'Europa', beide hoogst urgent. De verschillen zijn hier niet zo groot als ze lijken. Politieke wil kan ze overbruggen, wat ook geldt voor ontslagrecht en zorg.

De pragmatische 'slangenmens' Rutte (VVD) die zich in de afgelopen regeringsperiode in de onmogelijkste bochten wrong om draagvlak voor zijn plannen in het parlement te krijgen, is in staat tot een draai naar het politieke midden. Samsom (PvdA) heeft zich steeds opgesteld als de redelijke politicus die verder wil kijken dan het partijbelang.

Dat VVD en PvdA geen politieke meerderheid in de senaat hebben, hoeft geen obstakel zijn. Een regeerprogramma van de twee zal op een welwillende houding kunnen rekenen van partijen in het politieke midden als het CDA, de CU en D66. Kortom, een coalitie van VVD en PvdA is mogelijk en kan een stabiel kabinet opleveren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden