Staatssecretaris wil af van lang doorkleuterende kinderen

Jaarlijks blijft ongeveer een op de tien kleuters een jaartje zitten in groep twee. Beeld anp

Te veel kinderen doen groep twee een keertje over, vindt staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs. Hij wil dat scholen beter hun best doen om de overgang naar groep drie soepel te laten verlopen. Bijvoorbeeld door die groep speelser te maken of door kinderen op meerdere momenten in het jaar de sprong te laten wagen.

Jaarlijks blijft ongeveer een op de tien kleuters een jaartje zitten in groep twee, blijkt uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs. Vorig jaar ging het om 18.000 kinderen. Ouders en leraren kiezen voor de zogeheten 'kleuterbouwverlenging' omdat ze verwachten dat de kinderen nog niet klaar zijn voor groep drie, waar het onderwijs ineens veel schoolser wordt en ze klaar moeten zijn voor lezen, schrijven en rekenen.

Heel gek is dat niet, zegt lector 'Early Childhood' (vroege kinderjaren) Ineke Oenema van Stenden Hogescholen. "Tussen de twee en zes jaar is de bandbreedte waarbinnen kinderen zich ontwikkelen groot", zegt ze. "Pas vanaf een jaar of zes, zeven trekken kinderen naar gemiddelden." De ontwikkeling van jonge kinderen gaat bovendien in sprongen. "Kleuters gaan vaak twee stapjes vooruit en dan weer een stapje terug. Het is heel moeilijk om één keer per jaar in te schatten of ze klaar zijn voor groep drie. Dat kan in augustus nog niet het geval zijn, maar zes of tien weken later wel."

Extra jaartje poppenkast
Volgens Dekker profiteren kinderen niet blijvend van hun extra jaartje bij in de bouwhoek of bij de poppenkast. In hogere groepen bouwen zittenblijvers vaak alsnog een achterstand op. Dertien procent wordt als ze wat ouder zijn naar het speciaal basisonderwijs verwezen en drie procent blijft in hogere groepen nog een keer zitten. Naarmate de jaren vorderen doen zittenblijvers het minder goed dan vergelijkbaar presterende leerlingen die wel over mochten.

De staatssecretaris roept basisscholen op "in actie te komen". Hij heeft een brochure gemaakt die scholen vertelt wat de mogelijkheden zijn en wat er mogelijk is. Als scholen werk maken van de overgang van groep twee naar drie daalt volgens hem het aantal zittenblijvers.

Ook Oenema vindt dat het onderwijs aan de kleinsten flexibeler kan. Maar, benadrukt ze, dat vergt veel van juffen en meesters. Zij moeten in staat zijn leerlingen met verschillende niveaus uiteenlopende stof aan te bieden. "Daar hebben we de afgelopen twintig jaar te weinig aandacht voor gehad in de lerarenopleiding. Sinds een jaar of vier komt dat besef weer terug. Maar we hebben die achterstand niet van de ene op de andere dag ingelopen."

Op de Koning Willem-Alexanderschool in Culemborg kunnen kinderen twee keer per jaar over naar groep drie. Een goed voorbeeld voor andere basisscholen, vindt staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs. "Als kinderen vier jaar zijn komen ze op school en op enig moment gaan ze naar groep drie. Dat kan in februari of in september", vertelt directeur Karin van Harten.

En dan?
"We hebben twee verschillende groepen drie, in groep vier komen die bij elkaar. Dat betekent dat we in groep vier starten met kinderen van verschillende niveaus; de kinderen die in februari van het jaar daarvoor naar groep drie zijn gegaan, hebben daar anderhalf jaar gezeten en zijn al begonnen met de stof van groep vier. Dat verschil blijft in alle klassen bestaan. Aan het einde van de rit hebben we dus kinderen die in februari van groep acht klaar zijn met alle stof van de basisschool. Zij krijgen extra materiaal aangeboden, daarvoor hebben we bijvoorbeeld contact gezocht met het voortgezet onderwijs." Het niveauverschil tussen kinderen in een klas is groot.

Kan elke leerkracht dat aan?
"Een leerkracht moet heel goed kunnen differentiëren tussen verschillende niveaus. Ik denk dat elke leerkracht dat kan. Maar daar moet je als school wel iets voor doen. Het betekent dat we onze eigen administratie en leerlingvolgsystemen heel goed op orde moeten hebben en dat we onze leerkrachten de mogelijkheid moeten geven om de vaardigheden te ontwikkelen die nodig zijn. Maar we doen dit al twintig jaar en het gaat goed."

Wat heeft een kleuter er aan dat die op twee momenten naar groep drie kan?
"Heel, heel veel. Ook kleuters moet je motiveren en stimuleren, anders loop je kans dat ze afhaken. Een leerling die in januari zes wordt, kan op andere scholen pas na de zomer naar groep drie, terwijl dat kind er misschien al lang aan toe is. In principe zitten kinderen bij ons nooit langer dan twee jaar bij de kleuters, tenzij er iets bijzonders aan de hand is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden