Staatssecretaris Van Dok maakt consument dupe van schijnheilig argument

Staatssecretaris Van Dok heeft besloten de Wet beperking cadeaustelsel in te trekken. Goed voor u als consument? Allerminst. De Wet beperking cadeaustelsel is een ingewikkelde wet, die best wat vereenvoudigd had mogen worden. Toch is haar kern, het beschermen van de consument tegen prijsversluiering en het instandhouden van gezonde concurrentieverhoudingen tussen ondernemingen, nog steeds van levensbelang.

Stelt u zich het volgende eens voor: Een groot warenhuis weet op de wereldmarkt voor een prikje een flinke partij onzuivere koffie op de kop te tikken. Aantrekkelijk verpakken, dat is het halve werk, en dan hupsakee jongens, stunten. Bij aankoop van een koffiezetapparaat van ¿ 99 gratis vijf pakken koffie. De reële verkoopwaarde van de onzuivere koffie bedraagt niet meer dan 52 = 10 gulden. Maar u weet dat natuurlijk niet. Een andere aanbieder van hetzelfde koffiezetapparaat biedt het te koop aan voor ¿ 85. Dat is sowieso vier gulden voordeliger en u wordt niet met die rotkoffie opgescheept. Toch is de kans groot dat u door de prijsversluiering waarvan het warenhuis misbruik maakte, in de 'stunt' trapt.

De Wet beperking cadeaustelsel bepaalde dat de aanbieder van een geschenk bij een te koop aangeboden product, een door hem te bepalen korting als alternatief voor dat geschenk moest aanbieden. Daarnaast diende hij het cadeau los aan een ieder te koop aan te bieden tegen het bedrag van de eerder genoemde korting, te vermeerderen met een wettelijk bepaald percentage. De samenhang tussen die twee regels had tot gevolg dat de waarde van het cadeau zichtbaar werd en er daardoor geen prijsversluiering plaatsvond.

Even terug naar ons voorbeeld. Als het warenhuis een te lage alternatieve korting van bijvoorbeeld in totaal ¿ 5 voor de pakken koffie aanbood, dan sneed het zichzelf behoorlijk in de vingers. Iedereen kon dan eisen dat de vijf pakken koffie los werden verkocht voor ¿ 5,50 (het bedrag van de korting vermeerderd met een wettelijk percentage van tien procent). Stelde zij de alternatieve korting te hoog vast, dan had zij natuurlijk ook een probleem.

De Wet beperking cadeaustelsel was dan ook het mooiste geschenk dat de wetgever consumenten ooit heeft geschonken.

Staatssecretaris Van Dok zegt dat zij het onrechtvaardig vond dat de wet alleen beperkingen oplegde aan bedrijven die goederen als cadeau aanboden, en dat bedrijven die diensten cadeau deden, niet onder de wet vielen. Van Dok roept maar wat. De wet gaf haar namelijk uitdrukkelijk de bevoegdheid om spaaracties zoals Air Miles, die om de wet te omzeilen uitsluitend diensten in de vorm van reizen als cadeau aanboden, met een simpele pennenstreek onder de werking van de wet te brengen.

Begin vorig jaar nog vroegen de GroenLinks-Kamerleden Vos en Rabbae de minister van economische zaken op zeer goede gronden om het Air Miles spaarsysteem onder de werking van de Wet beperking cadeaustelsel te brengen. Air Miles is namelijk een levensgevaarlijke prijsversluieraar. Niemand weet wat een Air Mile feitelijk waard is. Als dat zichtbaar zou worden, dan zouden waarschijnlijk veel meer verstandige consumenten hun boodschappen bij Dirk van den Broek gaan doen in plaats van bij Albert Heijn.

Welke politieke opvattingen men er ook op na houdt, als de overheid de consument geen enkele bescherming meer biedt tegen concurrentievervalsing, dan gaat het mis. Recent nog moest Easy Jet, een kleine aanbieder van supervoordelige vliegreizen naar Londen, naar de rechter stappen, omdat de KLM hem dood probeert te drukken. Als we niet oppassen dan blijven er in de burgerluchtvaart alleen nog een paar machtige reuzen over, die achter de schermen prijsafspraken maken. Het is dan ook volstrekt onaanvaardbaar dat de KLM haar machtige positie misbruikt om nu ook eventjes beneden de kostprijs stuntvluchten naar Londen aan te bieden. Als ze op die manier die voor haar lastige vlieg Easy Jet platgeslagen heeft, dan geldt weer 'the sky is the limit' voor haar pijzen.

Ook op de markt voor compact discs worden de prijzen kunstmatig hoog gehouden. Wat kost bijvoorbeeld een klassieke cd van een bekend label waarop een honderd man sterk beroemd orkest speelt en wat kost een cd waarop een enkel lid van datzelfde orkest optreedt? Inderdaad, precies hetzelfde. Of men nu middeleeuwse muziek, waarvoor geen auteursrechtenvergoeding meer verschuldigd is, speelt of een recent werk waarvoor wel flink betaald moet worden, ook dat maakt geen verschil. Het feit dat de kosten voor de producent niet terug te vinden zijn in de verkoopprijzen van cd's, vormt het waterdichte bewijs dat de prijzen door een kartel van aanbieders in achterkamertjes wordt bepaald en niet door eerlijke concurrentie op de vrije markt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden