Staatssecretaris Terpstra kan wel zonder advies over ouderen

Bij iedere jaarwisseling verandert er van alles. Wetten worden van kracht, regelingen aangepast, subsidies afgeschaft of juist bedacht. 'Per 1 januari 1996' is een korte serie artikelen over de gevolgen van deze veranderingen.

Van Bemmelen, die op een paar maanden na alle acht jaren van het bestaan van de Raad heeft meegemaakt en eraan heeft meegebouwd, mocht de zaak ook afbouwen.

Het viel deze anders zo laconieke en goedlachse tweede secretaris net als de andere betrokkenen rauw op het dak dat de kennismaking in oktober '94 met de nieuwe staatssecretaris Erica Terpstra gelijk de mededeling opleverde dat de Raad binnen een jaar zou worden opgeheven. “We rekenden echt op een definitieve status”, bekent Van Bemmelen.

De Voorlopige Raad voor het ouderenbeleid is - of beter was, het is even wennen - een onafhankelijk adviesorgaan van de regering wanneer het gaat over onderwerpen die ouderen aangaan. Belangrijk wapenfeit is de voorbereiding van het organisatiecomité van het Europees jaar van de ouderen, dat in Nederland het grootste succes werd van alle landen.

Verder lieten de met rode, lila, gele, groene en paarse stippen en ballen versierde nota's van de Raad zich duidelijk uit over onderwerpen als de AOW, flexibel pensioen, woon-zorg-complexen, allochtone ouderen, geriatrie en vrouwen. Een advies over een definitieve Raad voor het ouderenbeleid completeerde het geheel.

Het laatste heeft niet mogen baten. Dat de Raad in alle acht jaren van zijn bestaan 'voorlopig' is blijven heten, heeft volgens Van Bemmelen echter niets uitstaande met de tijdelijkheid ervan, maar wel met de haast die het toenmalige kabinet met het instellen had. Instellen moet gebeuren op basis van een wet of koninklijk besluit. Om het te bespoedigen gebeurde het met een koninklijk besluit. Daar komt het 'voorlopige' vandaan.

Waarom de Raad is verdwenen? Op 1 januari 1997 worden alle bestaande adviesorganen afgeschaft en komt er een nieuw adviesstelsel voor raden die rond bepaalde ministeries gegroepeerd worden onder de rijmelende titel 'Raad op Maat'. Wettelijk moet dat stelsel nog worden ingesteld. Bij het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport horen: Raad voor de maatschappelijke ontwikkeling (voor thema's als vergrijzing, ontgroening, armoede en emancipatie) en ook de Raad voor volksgezondheid en maatschappelijke diensten (voor thema's als verzorgingshuizen, huisartsen, thuiszorg.)

Het begrip ouderen wordt niet meer expliciet genoemd. Van Bemmelen heeft er een hard hoofd in. “We zijn er uiteraard niet gelukkig mee, dat de Raad voor het ouderenbeleid weg moet. Het gat zal niet worden opgevangen in de nieuwe adviesorganen omdat die een andere benadering hebben, ook al zal het ouderenbeleid erin worden meegenomen. Maar ik heb mijn twijfels.

Elk departement omschrijft op eigen wijze zijn eigen doelgroepen. Het ministerie van volkshuisvesting praat over inkomensgroepen. In huishoudens met inkomens van 30 tot 33 000 gulden zitten heel veel ouderen. We hopen dat binnen de nieuwe Raad voor maatschappelijke ontwikkelingen ook specifiek wordt gekeken naar de doelgroep ouderen.''

Dat de ouderen stevig van zich afbijten sinds de grote actie in het Philipsstadion in Eindhoven is voor Van Bemmelen geen garantie voor de toekomst. Verontwaardigd: “Denkt u dat de ouderen niet vergeten worden? Is de AOW-uitkering extra gespaard toen het paarse kabinet kwam? Nee, er zijn allemaal lapmiddeltjes verzonnen, maar geen structurele oplossingen. AOW'ers zitten nu net iets boven bijstandsniveau. Wij vinden nog steeds dat 25 tot 30 procent van de ouderen in een achterstandssituatie zit, wat betreft huisvesting en inkomen. Deze mensen moeten leven van een te klein pensioen.”

Van Bemmelen weet ook wel dat er ook een groep ouderen is die het steeds beter krijgt. “Dat de commercie en de reclame daarop inspelen is begrijpelijk, maar het geeft ook een vertekend beeld. Er is ook een groep ouderen die het steeds slechter krijgt. Er is veel differentiatie.”

Hij juicht het toe dat de PvdA nu over de AOW discussieert en die veilig wil stellen met het vormen van een fonds zonder forse premieverhoging.

De Raad voor het ouderenbeleid doet nog een duit in het zakje met de allerlaatste adviesnota die ook over de AOW gaat. Gisteren zijn de drukproeven naar staatssecretaris Terpstra verzonden.

Het zal niet verbazen als ze met het rode potlood klaar zit. Bij een vorige gelegenheid is ze boos geworden toen haar nota Modernisering ouderenzorg als antwoord van de Raad kreeg: Gemiste modernisering ouderenzorg. “Ze was duidelijk op haar tenen getrapt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden