Analyse

Staatssecretaris riskeert opnieuw gezichtsverlies

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie. Beeld anp
Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie.Beeld anp

Als de rechter zich vandaag buigt over het verzoek van Cevdet Y. tot onbegeleid verlof, zal staatssecretaris Fred Teeven (VVD, veiligheid en justitie) die zaak met buitengewone interesse volgen. De bewindsman doet er net als zijn voorgangers alles aan om de man die in 1983 zes mensen doodde, dit verlof te onthouden. Waarom is dat voor hem zo belangrijk?

De voortslepende zaak van Y. is weer actueel op een moment dat Teevens imago van crimefighter averij oploopt. Toen hij in 2012 aantrad onder Rutte-II kon hij zich nog vaak van zijn strenge kant laten zien. Hij zou immers illegaal verblijf strafbaar gaan stellen, weigerde Volkert van der G. proefverlof, zorgde voor een soberder dagprogramma voor gedetineerden en weigerde opvang te organiseren voor uitgeprocedeerde asielzoekers.

Maar een kleine twee jaar later heeft Teeven op al die punten moeten inschikken. Zo moest hij in maart buigen voor de rechter en Van der G. proefverlof toestaan. Nog geen week later ging de strafbaarstelling van illegaliteit van tafel, vanwege aanhoudend protest binnen de PvdA.

Vervolgens concludeerde de rechter vorige week dat het kortere dagprogramma voor gedetineerden wettelijk onvoldoende is onderbouwd. En boven de markt hangt nog een Europese uitspraak die Teeven vermoedelijk zal opdragen opvang te regelen voor alle vreemdelingen die in Nederland verblijven.

Maatschappelijke onrust
Terwijl Teeven moet inbinden, ligt daar de zaak van Cevdet Y. In 2001 is hij op verzoek van het ministerie overgeplaatst van een gevangenis naar een tbs-kliniek, waar hij wordt behandeld. Daardoor heeft Y. in principe recht op onbegeleid verlof, anders dan voor huidige veroordeelden met levenslang geldt.

Teeven wil dat voorkomen. Net als in de discussie rondom het proefverlof van Van der G. wijst hij op de maatschappelijke onrust die het teweeg kan brengen. Hij haalt daarbij een recent onderzoek onder nabestaanden en slachtoffers van de schietpartij aan.

De vraag is hoe houdbaar het argument van maatschappelijke onrust is. De hoogste penitentiaire rechter weerlegde die grond in het geval van Van der G. Goede beveiliging, afwijkende verblijfadressen, vermommingen en beperkte verlofduur zouden de risico's kunnen ondervangen. Inmiddels is de moordenaar van Pim Fortuyn na een aantal proefverloven voorwaardelijk vrij en zijn incidenten uitgebleven.

Rampscenario
Wat het voor Teeven ook lastig maakt om zijn verzet vol te houden bij de rechter, is de groeiende kritiek op de huidige levenslange gevangenisstraffen. Zo oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens vorig jaar dat iemand perspectief op vrijlating moet houden. Iets waar de stichting Forum Levenslang al jaren voor pleit. Op de lijst van sympathisanten staan ruim honderd namen van hoogleraren, rechters, strafrechtadvocaten, maar ook Ybo Buruma, raadsheer in de Hoge Raad.

Zie daar het rampscenario van Teeven. Zou de rechter, nu of later, onbegeleid verlof aan Y. toestaan, dan is gratie een vrijwel zekere vervolgstap. Komt het zover, dan is onder Teevens verantwoordelijkheid een tot levenslang veroordeelde moordenaar vrijgelaten. Een zeldzaamheid. Een bewindsman die het rechtse VVD-profiel moet bewaken en streng straffen voorstaat, wil niet graag met zo'n wapenfeit de geschiedenisboeken in gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden