Staatsschuld is 32 miljard lager dan verwacht, maar wat kunnen we nu met dat geld?

Demissionair minister Jeroen Dijsselbloem (financiën) en president van de Algemene Rekenkamer Arno Visser boden vandaag het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2016 aan Tweede Kamer-voorzitter Khadija Arib aan.Beeld ANP

Nog een meevaller voor het demissionaire kabinet. De staatsschuld lag eind vorig jaar op 434 miljard euro en dat is 32 miljard lager dan het kabinet in 2015 begrootte. Nederland hoort bij de beste jongetjes van de Europese klas, legt politiek commentator Lex Oomkes uit. Maar wat gaat er nu met dat geld gebeuren?

Mooi, zo’n meevaller. Betekent dit dat we dat geld kunnen uitgeven aan bijvoorbeeld groen of humaan beleid?

Nee, het is erg onverstandig om dit nu allemaal uit te geven. De vergrijzing zit ons op de hielen en de komende jaren wachten ons daardoor enorme uitgaven die nog niet gedekt zijn. We moeten dus sparen. Oppotten. Maar het biedt wel ruimte: de vorige formaties draaiden om bezuinigen en deze formatie kan weer gekeken worden waar het geld wordt uitgegeven. Maar wel voorzichtig.

Is dit een verrassing?

Nee, dit zagen we wel aankomen. Als er een crisis is geweest, zie je vaak een herstel dat aarzelend begint en dan enorm toeneemt. Dat komt doordat allemaal positieve dingen dan op elkaar beginnen in te werken. Er is groei, de investeringen nemen toe en daardoor worden meer mensen aangenomen. Die hoeven dus geen uitkering meer te krijgen en gaan ook nog eens belasting betalen. Daar profiteert de staatskas van.

Als het zo voorspelbaar is, waarom is er dan zo voorzichtig begroot in 2015?

Dat is strategie. Een minister van financiën zal nooit optimistisch zijn. Als de economie zich herstelt, zal die niet zeggen: ‘dan kan de rem er wel af, laten we gaan uitgeven’. Nee, dit is heel mooi en wijs beleid.

En iedereen is het erover eens dat we zo braaf moeten zijn?

Braaf, dat hoor je mij niet zeggen. Dit is verstandig. Nederland hanteert deze manier van bezuinigen sinds minister Zalm en de zogenoemde Zalmnorm, waarbij je inkomsten en uitgaven uit elkaar houdt en van meevallers de staatsschuld afbetaalt, is politiek vrijwel onomstreden. Alle partijen zijn het er wel over eens dat dit het verstandigste is. Behalve de SP misschien.

Het heeft ons economisch geen windeieren gelegd en bracht ons de afgelopen jaren rust. En vergeet niet, de staatsschuld is nog steeds 26.000 euro per hoofd van de bevolking.

Het is ook nog steeds 62,3 procent van het bruto binnenlands product (de totale waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in Nederland in een jaar). De Europese grens is 60 procent. Krijgen we daar problemen mee?

Nee, dat is niet erg. Je moet er wel onder komen en kan niet zeggen: ‘Laat maar lekker, dat is niet ons probleem’. Maar zoals het er nu uitziet komen we vanzelf wel onder die grens, zelfs als we er weinig voor zouden doen. We horen in Europa bij de beste jongetjes van de klas.

En wanneer moet de staatsschuld helemaal afgelost zijn?

Nooit. Dat is ook helemaal niet nodig. Het is wel verstandig om de schuld te verlagen, maar helemaal aflossen hoeft niet. Een overheid die zich actief opstelt in de economie zal uiteindelijk altijd geld uitgeven en vaak meer dan er aan inkomsten binnenkomt, met name in tijdens van economische slapte of crisis. Als dat met mate gebeurt en als dat vooral gebeurt als de economie stimulansen nodig heeft, is dat in het belang van een land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden