Staatsgevaarlijke anarchist

Onverdraaglijk natuurlijk als je in de jaren zestig, zeventig, tachtig, negentig niet door de BVD bent gevolgd. Ik snap Roel van Duijn wel. Ben je uit je nette, theosofische ouderlijke nest gevallen, provo-bobo en reuze-kabouter geworden en nog heeft niemand belangstelling voor je! Waarvoor heb je dan eigenlijk geleefd?

Roel van Duijn voelt zich miskend. Het onderzoek dat minister Plasterk op verzoek van Van Duijn verordonneerde naar de BVD-activiteiten gericht op zijn persoon heeft niets bijzonders opgeleverd, horen we. Maar Roel gelooft er niks van. Hij noemt de conclusie van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (heus, die bestaat!) één grote witwasoperatie en is boos en verdrietig.

Terzijde, wat is er tegen wit? En dan heb ik het niet over het woord van de profeet (die andere, natuurlijk) - 'Al waren uw zonden als scharlaken, ze zullen wit worden als sneeuw' - maar over dat van provo zelf. Wit was de provo-kleur: je had het witte fietsenplan en Van Duijn zelf schreef in 1967 zijn 'vademekum voor provoos' Het witte gevaar, met daarin aandacht voor de 'witte wham', een soort denkbeeldige provo-granaat.

Dat is allemaal lang geleden, de witte wham en het fietsenplan zijn genadig uitgewist, maar dat neemt niet weg dat Van Duijn zijn plaats in de geschiedenis opeist, laten we zeggen naast Rudi Dutschke en Daniel Cohn-Bendit. Overigens geeft de CTIVD een verklaring voor het feit dat ze zijn telefoon niet heeft afgetapt en hem niet heeft bespioneerd: "De inzet van bijzondere inlichtingenmiddelen kon alleen plaatsvinden als sprake was van heimelijke politieke activiteiten. Deze deden zich bij Roel van Duijn en zijn bewegingen echter niet voor." Aha, dát is dus het probleem, het was allemaal niet stiekem of heimelijk genoeg, niks voor de geheime dienst. In 1965 verscheen het blad Provo voor het eerst en daar stond het allemaal gewoon in, in het inleidende artikel van Van Duijn zelf: de provo's vormden 'de laatste revolutionaire klasse', die zich verzette tegen de 'apathiese, afhankelijke, geestloze troep kakkerlakken' (lees: onze ouders, inclusief provo's 'best publicity man': burgemeester Van Hall). De provo was een 'staatsgevaarlijk anarchist'. Dat is natuurlijk suiker in je eigen motor gooien als je bespionneerd wilt worden, want wat heeft de geheime dienst nog te doen als je dat soort dingen van de daken schreeuwt? Die komt pas in actie als ze zelf ontdekken dat jij in het geniep een staatsgevaarlijk anarchist bent.

Van Duijns miskenning begint, dunkt me, al op de middelbare school in Den Haag. In zijn eindexamenjaar bleef hij samen met een vriend zomaar een week weg, lees ik in de provo-geschiedenis Imaazje van Niek Pas. Zijn lerares klassieke talen, Henriëtte 'ingezonden brief' Boas, meldde later in Het Vrije Volk dat Van Duijn van school gestuurd was wegens spijbelen. Spijbelen! En dat terwijl hij verdorie had meegedaan aan een 'Ban de Bom'-demonstratie in Amsterdam. Het is nooit meer goed gekomen met Van Duijns staatsondermijnende activiteiten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden