Staat moet stap terug doen in het strafrecht

J. COR SCHAAP | THEOLOOG EN JURIST

Zonder verandering van het mensbeeld blijft het slachtoffer inderdaad een vreemde eend in de bijt van het strafrecht. Volgens Gradus Vrieze (Trouw, 17 maart) blijft het altijd wat wringen als het proces binnen het strafrecht wordt gebruikt als een hulpmiddel in het verwerkingsproces van slachtoffers en nabestaanden.

Hij schetst de historische context van het Europa van een kleine duizend jaar geleden, toen de overheden de bestraffing van misdadigers op zich namen. Daarmee werd het strafrecht volgens hem uit 'de kracht en de volharding van de slachtoffers' getrokken. De staat ging als machtige derde de hoofdrol spelen, en doet dat nog steeds. Vrieze beschrijft scherp dat daarmee ook het slachtoffer met de bril van potentieel dader wordt bekeken. Het beeld van 'vadertje staat' als 'vadertje rechter' wordt steeds meer een achterhaald beeld voor mondige burgers.

De terugtredende overheid houdt bij het strafprocesrecht nog een te grote broek aan. Zij is voor velen niet langer de hoofdrolspeler. Dat is het slachtoffer geworden: de mens die iets is aangedaan. De staat wordt steeds meer als een derde beleefd die zich soms, zelfs ongevraagd of tegen de wil van de slachtoffers in, bemoeit met zaken die hem niet aangaan.

Niet de waarheidsvinding moet centraal staan, maar herstel van de schending van de ene mens door de andere. De staat kan daarin allerlei andere rollen gaan spelen, maar zeker niet meer de ouderwetse exclusieve hoofdrol.

De moderne zelfstandige mens neemt dit niet meer. Daarom zal de samenleving steeds meer moeite met het strafrecht in deze vorm krijgen. Stel je eens voor (liever niet) dat Robert M. vrijuit gaat als gevolg van het toegekende spreekrecht aan de ouders?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden