Staat met Wilders ook PVV-gedachtengoed voor de rechter?

Geert Wilders.Beeld anp

Geert Wilders staat vandaag voor de tweede keer voor de rechter. In 2010 werd hij vervolgd voor het aanzetten tot haat en discriminatie op grond van door hem gedane uitlatingen over moslims en hun geloof. Tevens werd hij vervolgd voor het beledigen van de moslimgelovigen door de islam te vergelijken met het nazisme. Destijds was de rechtbank Amsterdam het podium voor het proces, dit keer is de rechtbank Den Haag aan de beurt. Om andere rechtszaken niet te frustreren, is gekozen voor de rechtbank op Schiphol als locatie.

Waarvan wordt Wilders dit keer verdacht?
Wilders wordt vervolgd op verdenking van belediging van een groep mensen op grond van ras en aanzetten tot discriminatie en haat. Ging het in 2010 om moslims, dit keer is de groep nader gedefinieerd: het gaat om Marokkanen. Die nadere aanduiding van de groep is een belangrijk verschil met het eerste proces.

Voor welke uitlatingen wordt Wilders nu vervolgd?
Het gaat om twee uitspraken voorafgaand en ten tijde van de gemeenteraadsverkiezingen van 2014. Plaats van handeling is Den Haag.

"Ik vraag aan jullie, willen jullie in deze stad meer of minder Marokkanen?" De, op 19 maart 2014, aanwezigen in het Haagse Grand Café De Tijd scandeerden : "Minder!" Het uitroepteken werd er uiteraard niet bij geroepen maar staat wel in de tenlastelegging. Wilders antwoordde: "Nah, dan gaan we dat regelen."

Een paar dagen eerder, op 12 maart op de markt in Den Haag, liet hij zich ook uit over Marokkanen. De gewraakte uitspraak: "Belangrijkste is toch voor de mensen hier op de markt, de Hagenaars, Hagenezen en Scheveningers zoals Leon dat altijd netjes en terecht noemt. Voor die mensen doen we het nu, die stemmen nu op een veiliger en socialer en in ieder geval een stad met minder lasten en als het even kan ook wat minder Marokkanen."

Stelt het Openbaar Ministerie zich dit keer anders op?
Zeker. Bij het eerste proces moest het OM via een procedure bij het hof worden gedwongen tot vervolging. Het OM vroeg vrijspraak en dat werd ook gegeven. Pogingen van onder meer advocaat Gerard Spong om de zaak tot de Hoge Raad uit te vechten sneuvelden. Dit keer heeft het OM wel besloten tot vervolging. Er liggen ruim 6400 aangiften en tientallen schadeclaims.

Wilders noemde de rechtszaak vanochtend 'een bende' en een 'enorme farce'. Lees hier alle updates over de zitting.

Staat met verdachte Wilders ook het gedachtengoed van de PVV voor de rechter?
Nee. Voor politieke of maatschappelijke vraagstukken is het strafrecht ongeschikt. Net als bij het eerste proces ziet het OM dit niet als een politiek proces. Dat Wilders een politicus is, maakt de rechtszaak niet tot een politiek proces. De uitspraken van Wilders worden simpelweg getoetst op juridische gronden. De drie rechters zijn dit keer nadrukkelijk niet alleen gekozen op basis van hun kwaliteit maar ook omdat ze geen lid van een politieke partij zijn. Zo wordt Wilders ook een argument ontnomen om een rechter te wraken en te laten vervangen. In de uitspraak van de rechter, bijvoorbeeld bij het bepalen van een eventuele straf, speelt het feit dat Wilders politicus is wel een rol. Politici hebben een grotere vrijheid om mensen voor hun standpunt te winnen, maar die vrijheid is niet onbeperkt.

Hoe zal Wilders zich opstellen?
Bij het eerste proces stelde hij dat hij niet vervolgd kon worden omdat hij inhoudelijk de waarheid sprak. Een vergelijkbare houding mag nu ook verwacht worden. Of Nederland nu beter af is met wat minder Marokkanen is echter niet aan de orde. Het strafproces wordt voor OM en rechters geen speurtocht naar de vraag of de inhoud van Wilders' beweringen waar zijn. Er wordt alleen getoetst of ze strijdig zijn met de strafbepalingen.

Wat gaat er de komende tijd gebeuren?
Vandaag is een regiezitting. Dat betekent dat de stand van zaken in het vooronderzoek wordt doorgenomen. De inhoudelijke behandeling, waarvoor drie weken zijn uitgetrokken, begint pas op 31 oktober. Op 26 mei krijgen Wilders en zijn advocaat Geert-Jan Knoops nog een mogelijkheid om te voorkomen dat het proces gevoerd wordt. Bijvoorbeeld door in een zogeheten preliminair verweer te stellen dat het OM het recht niet heeft hem te vervolgen. Als de rechter daarin meegaat, is het proces afgelopen. De kans daarop is echter zeer klein.

In de zaak-Wilders is voor het eerst bewust gekozen voor rechters die geen lid zijn van een politieke partij. Abonnees lezen vandaag in Trouw hoe de rechters in het proces werden gekozen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden