’Staat gaf veel geld, dat is niet onze fout’

Het Nederlands instituut voor Zuidelijk Afrika vecht het besluit van minister Agnes van Ardenne (ontwikkelingssamenwerking) aan om de organisatie geen subsidie meer te verlenen.

Het besluit is op verkeerde gronden genomen, zo stelt de ontwikkelingsorganisatie. Dit weekeinde ontving het NiZA de motivering voor het besluit. De organisatie, die voor de periode 2007-2010 ruim 28 miljoen euro vroeg, is vooral afgewezen op het gebrek aan vermogen de eigen broek op te houden. Wie in aanmerking wil komen voor een overheidssubsidie, moet minimaal voor 25 procent eigen inkomsten hebben. Die drempel is in het nieuwe subsidiestelsel gelegd teneinde organisaties veel minder afhankelijk van de overheid te maken.

Aanvankelijk leken vooral het interkerkelijke ICCO en het humanistische Hivos de grootste slachtoffers van deze nieuwe regel te worden. Zij slaagden er wel in de adviescommissie te overtuigen, het NiZA niet, zo blijkt uit de beoordeling.

De minister zegt in haar beschikking dat het NiZA in de jaarverslagen 2003 en 2004 zelf heeft gemeld niet bij machte te zijn de inkomstenstroom te vergroten. Daarbij wordt weinig geloof gehecht aan de nieuwe plannen om geld af te tappen bij internationale organisaties als de Wereldbank en UNaids. Het NiZA, zo stelt de adviescommissie, heeft nooit nauwe contacten met die geldgevers gehad, en dat maakt het dat voorspellingen over toekomstige geldstromen als speculatief worden bestempeld.

Peter Hermes, algemeen directeur van de organisatie die zich richt op de landen in Afrika bezuiden de lijn Congo en Tanzania (de SADC-landen), heeft sterk het gevoel dat zijn organisatie niet goed is beoordeeld. Wellicht dat het NiZA zich te eerlijk heeft opgesteld en de kans op fondsen ’niet heeft overdreven’. ,,We slaan ons nu voor de kop dat we ons niet wat brutaler hebben opgesteld. We hebben mogelijk fouten gemaakt bij het opstellen van de aanvraag. Maar jaar in jaar uit werden we geprezen als beste leerling van de klas, en nu worden we van school gestuurd en krijgen we niet eens meer de kans om te leren.’’

Dat zijn organisatie in 2003 en 2004, de referentiejaren, niet méér geld bij andere donoren heeft opgehaald, vindt hij heel verklaarbaar. In die jaren kreeg het NiZA veel geld van de overheid en had het geen zin om nog meer geld aan te trekken. ,,Wat heb je aan een exploderende organisatie?’’ Hij vindt daarbij dat de adviescommissie een aantal fondsen niet heeft meegeteld en is ervan overtuigd dat inmiddels in gang gezette aanvragen, zoals bij de Europese Unie, het oordeel op zijn kop kunnen zetten.

Opmerkelijk is dat in de beschikking alleen gerept wordt over het drempelcriterium van de eigen bijdrage, terwijl ook het kwaliteitsoordeel negatief was. Wat exact de juridische gevolgen daarvan zijn, wordt bij NiZA nog bestudeerd. Logisch lijkt dat eerst de beschikking op basis van de 25 procent eigen inkomsten aangevochten moet worden en dat later, mocht de eerste beschikking herroepen zijn, nog een gevecht over de kwaliteit moet volgen. Dat kan een zeer lange weg worden.

Dat ook kwalitatief slecht wordt gescoord, verbaast Hermes zeer. Zijn organisatie sluist geen geld door naar organisaties in Afrika maar doet aan capaciteitsopbouw met als doel de politieke en economische verhoudingen in die landen te democratiseren. Er is daarbij ook oog voor de positie van de vrouw. Die unieke opdracht laat zich slecht vertalen in concrete resultaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden