Staan de tegenstanders van Zwarte Piet nu met lege handen?

Beeld ap

Na de 'ouderwets gezellige' Zwarte Pieten in het Sinterklaasjournaal kregen tegenstanders van Piet vandaag een nieuwe teleurstelling voor de kiezen. De Raad van State oordeelde vanochtend dat Eberhard van der Laan de vergunning voor de sinterklaasintocht in Amsterdam vorig jaar terecht heeft afgegeven. Volgens de Raad van State gaat de burgemeester niet over de vraag of Zwarte Piet discriminerend is. Staan de opponenten nu met lege handen of valt er nog een juridische pepernoot te kraken?

"De burgemeester mag alleen een vergunning weigeren voor een evenement als de openbare orde in het geding is", zegt Wendy van der Sluijs, woordvoerster van de Raad van State. "Tegenstanders die een juridisch oordeel willen over de vraag of Zwarte Piet discriminerend is kunnen aankloppen bij de burgerlijk rechter. Die kan dan oordelen of er sprake is van een onrechtmatige daad of onzorguldigheid."

Maar de kans is heel klein dat tegenstanders bij een burgerlijk rechter alsnog verhaal kunnen halen, denkt Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht van de Universiteit Leiden. "Je kunt proberen om de organisatie van de intocht aan te klagen, maar dat heeft weinig kans. De burgerlijk rechter kan alleen uitspraken doen als er echt wettelijke regels zijn overtreden. En we kennen eigenlijk geen duidelijke normen die iets zeggen over stereotypering in de relatie tussen burgers. Bovendien is het lastig te bewijzen dat iemand aantoonbare emotionele schade ondervindt van Zwarte Piet. De lijntjes zijn heel dun."

Ruime marge
Een andere mogelijkheid is het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, maar ook daar zal een rechter niet snel overstag gaan, zegt Voermans. "Het Hof laat de lidstaten een hele ruime marge van beoordeling."

Ook het strafrecht is nauwelijks een optie. Voermans: "Het is officieel verboden om uitlatingen te doen die aanzetten tot discriminatie. Daar zouden tegenstanders zich op kunnen beroepen, maar dat werkt alleen bij een klip en klare zaak. Zo moet er aantoonbaar opzet in het spel zijn, en dat is bij Zwarte Piet natuurlijk niet het geval."

Het komt er simpelweg op neer dat het ontbreekt aan juridische handvatten waar tegenstanders van Zwarte Piet op terug kunnen grijpen. Volgens Wim Voermans is er daarom maar één 'koninklijke weg' om tot een goede oplossing te komen: aanpassing van de gemeentelijke regels. "Gemeenten kunnen nieuwe regels opstellen over stereotypering bij het organiseren van evenementen als intochten, zodat tegenstanders zich daarop kunnen beroepen. Dat hoeft echt niet in Den Haag te beginnen. Het lijkt me een goed idee."

Een Piet waar iedereen zich in kan vinden
Het is echter de vraag of gemeenten daaraan willen beginnen. Burgemeester Van der Laan is tevreden met de uitspraak van de Raad van State, maar hij wil de pietendiscussie wel blijven voeren. "De burgemeester ziet ook dat een groot aantal Amsterdammers moeite heeft met de figuur Zwarte Piet", aldus een woordvoerder van de burgemeester. "Hij wil in gesprek blijven met alle partijen om te komen tot een Piet waar iedereen zich in kan vinden."

Ook Voermans benadrukt dat het belangrijk is om de pietendiscussie met 'gevoel voor beide partijen' te blijven voeren. "Het gaat erom dat het Sinterklaasfeest weer wordt wat het hoort te zijn: een feestje voor iedereen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden