Staan als Gary Cooper

Het is amusant om de oude meester aan het werk te zien, vrolijk en gefocust, tot hij de perfecte foto heeft gemaakt

Andrea Bosman schrijft elke week over ons vermaak, in de breedste zin van het woord. Reacties naar andreabosman@trouw.nl

Newton in Foam, Van der Elsken in Foto-museum en op de Parade

Een retrospectief van Helmut Newtons onconventionele fotoreportages is tot en met 4 september te zien in Foam in Amsterdam. www.foam.org

Tot en met 31 december vertoont het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam kleurenfoto's van reisreportages van Ed van der Elsken. Zijn werk is ook te zien op theaterfestival de Parade deze zomer.

www.nederlandsfotomuseum.nl www.deparade.nl

In de film 'Helmut by June', bestaande uit opnames die zijn vrouw maakte tijdens fotoshoots vertelt Helmut Newton dat hij altijd gefascineerd is geweest door de houding van Gary Cooper in de westernklassieker 'High Noon'. Hij doet het in de slaapkamer even voor: rechtopstaand, de armen licht gebogen en een stukje van het lichaam af, klaar om zo naar de pistolen in de holsters te grijpen. Met een zekere spanning dus. Een lichaam waar de armen slap langs afhangen, straalt volgens Newton geen kracht uit. Daarom laat hij ook zijn modellen vaak zo poseren. Hij wil krachtige vrouwen laten zien.

De film draait in een zaaltje in fotomuseum Foam in Amsterdam, waar een overzichtstentoonstelling van het enorme oeuvre van de Duitse sterfotograaf (1920-2004) te zien is. Het is amusant om de oude meester aan het werk te zien, met beroemdheden en modellen, vrolijk en gefocust, tot hij de perfecte foto heeft gemaakt van tenor Luciano Pavarotti, van filmregisseur Billy Wilder, of van de operadiva die haar mond zo ver openspert dat we tegen haar huig aankijken, van - toen nog model - Carla Bruni die in een doorschijnende zwarte jurk en op naaldhakken tegen een deur duwt en haar handen net iets verder, nee nét iets dichter bij elkaar moet houden. '

De film haalt iets omhoog wat je zou kunnen missen als je zijn foto's heel serieus beschouwt: ze zijn beeldschoon en koel en vreemd en intimiderend, maar na al die zalen vol grote naakte vrouwen op torenhoge hakken in allerlei ingewikkelde poses, in plastic korsetten, met een zadel op hun rug, benen in het gips of half verdwenen in een krokodil, krullen de mondhoeken vanzelf omhoog. Natuurlijk, het werk van Newton was niet onomstreden, het werd destijds voyeuristisch en vernederend gevonden. Maar nu ik de foto's in al hun veelheid bij elkaar zie meen ik de humor beter te zien, hoe Newton zichzelf en de modewereld op de hak neemt. Letterlijk ook, door niet een gewone, maar een röntgenfoto te maken van een vrouwenvoet op pump - ja, precies, die heel beroemde foto.

Ik moet denken aan het werk van die andere fotograaf van wie ik laatst het heruitgegeven boek 'Eye Love You' (1977) in handen had: Ed van der Elsken, (1925-1990), tijdgenoot van Newton. Ook bij hem veel bloot, maar dan van een heel andere orde. Zijn naakt - vrouwen én mannen trouwens - ziet er juist ongestileerd, onnadrukkelijk en onschuldig uit, het is het bloot dat vooral de alledaagse geest van de jaren zestig en zeventig laat zien, toen iedereen bevrijd en wel in de zon zat, topless, het naaktstrand in Zandvoort zijn hoogtijdagen vierde en niemand zich erg leek te bekommeren of dat wel kon, al dat achteloze bloot met veel schaamhaar.

Ergens, in die vrijheid van kijken en maken, naderen de straat- en de sterfotograaf elkaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden