Staaltje genetisch speurwerk: waar komt de zoete citroen vandaan?

Beeld Trouw

Wetenschappers hebben ontdekt wat de mediterrane citroen zoet maakt en daarmee ook zijn herkomst opgehelderd. Een staaltje genetisch speurwerk.

In de landen rond de Middellandse Zee vind je zoete citroenen in tal van varianten, zoals de Italiaanse Limetta dolce, de Corsicaanse citroen en een Palestijnse sweet lime. Tot nu toe werd aangenomen dat die varianten ooit door mediterrane kwekers zijn gemaakt. Dat klopt niet, laat een ploeg Europese onderzoekers zien in vakblad Current Biology. Ze hebben het spoor van de zoete citroen kunnen volgen tot de ‘Hand van Boeddha’, een oud Chinees citroenras.

Citrusplanten hebben een gen dat zorgt voor de productie van anthocyanen, stoffen die bloem, blad en zaden kleur geven. Diezelfde genetische eigenschap geeft de citroen zijn zure smaak. Dat was bekend. Maar de mediterrane soorten hebben die genetische eigenschap ook en toch zijn ze niet zuur. Er moest dus nog een ander gen in het spel zijn, dat de vorming van zuur blokkeert en de citroen zoet maakt. Door tal van mediterrane varianten te vergelijken vonden de onderzoekers dat gen. En omdat het nog geen naam had, doopten ze het ‘Noemi’, naar de bijbelse Naomi uit het Oude Testament. 

“Naomi staat voor lief en zoet”, verklaart onderzoeksleider Eugenio Butelli, die werkt in het John Innes Centre in het Britse Norwich. “We vonden het een toepasselijke naam, omdat die niet alleen verwijst naar de zoete smaak, maar ook een vertaling is van het Hebreeuws naar het Latijn en daarmee een symbool voor cruciale rol die het jodendom heeft gespeeld bij de verspreiding van de citroen.” Die rol van het jodendom kwamen de onderzoekers op het spoor door te kijken bij welke citroenvarianten dat gen, Noemi, voorkwam. Dat bracht hen bij de citroen die een belangrijke rol speelt in de rituelen van het loofhuttenfeest en die door joden Etrog wordt genoemd.

Dat juist een zoete citroen bij de joden die rituele betekenis kreeg, komt volgens de onderzoekers doordat die als eerste naar Europa kwam. De citroen was aanvankelijk geen voedingsmiddel maar een bron van genezende en reinigende kracht. Toen hij in vroeg-Romeinse tijden naar Europa kwam was de citroen een luxeproduct dat onder meer werd gebruikt om linnengoed fris te houden. Vanwege de frisse aanblik ging de voorkeur uit naar citroenplanten met witte bloemen, soorten zonder pigment en dus zonder zuur. 

Beeld colourbox

Die gewilde citroen kwam oorspronkelijk uit China. Het gen Noemi blijkt in de oudste Chinese citroenrassen voor te komen. De Chinezen begonnen 3300 jaar geleden met de teelt ervan. De vrucht van hun oude rassen lijkt niet op onze citroen, maar is een trosje lange, gele vruchten. Vingers lijken het. De Chinese citroen wordt daarom de Hand van Boeddha genoemd.

Meer wetenschapsverhalen leest u via trouw.nl/wetenschap

Lees ook:

Snelle bramentaart (met citroen)

Met zo'n heerlijke citroen kun u bijvoorbeeld deze heerlijke taart maken. Wees niet bevreesd, het is een supersimpel recept, dus dat gaat lukken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden