Staalconflict: grondstof voor protectionisme

AMSTERDAM - ,,Actie moet er komen, de Amerikanen moeten met gelijke munt worden terugbetaald.'' Tony Pedder, topman van staal- en aluminiumconcern Corus verwoordt wat veel van zijn collega's in de sector denken en roepen over de heffing van 30 procent door de Verenigde Staten op de staalimport. Actie leidt tot reactie en de teneur is een zich versterkend protectionisme.

Maar het staalconflict staat niet op zichzelf. De VS roepen de wereld sinds de gebeurtenissen van 11 september op te strijden tegen de terreur, maar op economisch terrein dreigen ze steeds meer vijanden te maken. De machtige motor van de wereldeconomie heeft in het staaldossier een hoogoplopend conflict met Japan, Brazilië, Korea, India en de Europese Unie. Canada en Mexico leken de status van beste buur te verliezen, maar hun staalindustrie wordt buiten de nu afgekondigde maatregelen gehouden.

De landen van het Andes-pact, Bolivia, Colombia, Ecuador en Peru, hebben inmiddels ook al een handelsconflict met de VS. De vier landen werd tot voor kort toegestaan hun producten zoals tonijn en bloemen zonder importheffingen op de Amerikaanse markt af te zetten. Die handelsvoordelen staan echter ter discussie in de VS.

Op bloemen uit Colombia wordt inmiddels weer 6,4 procent geheven. De Andes-landen hebben Washington dan ook fijntjes laten weten dat een dergelijke heffing de boeren weer richting coca-teelt drijft. En dat al te veel protectie van de eigen ondernemers straks zal leiden tot scheepsladingen drugs in plaats van vliegtuigen vol bloemen richting VS. Het conflict is direct terug te leiden tot het Amerikaanse besluit de oorlog tegen de drugs een lagere prioriteit te geven dan de oorlog tegen terrorisme.

In het armoedevraagstuk staan de Amerikanen inmiddels ook al geïsoleerd. Onder aanvoering van Groot-Brittannië, Nederland en Noorwegen wordt steeds grotere druk op de VS uitgeoefend om eindelijk als rijkste land ter wereld een wezenlijke bijdrage te leveren aan de ontwikkelingshulp. De Amerikanen komen niet veel verder dan 0,1 procent van het bruto nationaal product aan hulp, het laagste percentage van alle rijke landen. Met grote zorg wordt dan ook gekeken naar hun houding op de wereldtop in Monterrey (Mexico) die 18 maart begint.

Uit vrees dat de VS hun plicht verzaken, roepen Wereldbank, IMF en VN-organisaties te pas en te onpas dat armoede in de wereld de vruchtbare bodem is voor terrorisme. De Amerikanen houden zich echter muisstil in het armoededossier. Bush komt naar Monterrey, maar of dat met toezeggingen of met een fraaie speech is, is onduidelijk. Feit is wel dat de regering-Bush de analyse van de Wereldbank niet deelt dat armoede leidt tot terrorisme. De president kiest voor extra investeringen in de wapenindustrie in plaats van in armoedebestrijding.

Inmiddels is duidelijk dat de verschillende analyses van IMF, Wereldbank en VN-organisaties enerzijds en van de VS anderzijds tot heftige conflicten leiden tijdens de voorbereidingen van 'Monterrey'. Bush zal, volgens diplomaten die betrokken waren bij de opstelling van de concept-slotverklaring, zelfs Monterrey mijden als die al vage verklaring op een hem onwelgevallige manier wordt aangepast.

Tegen het opkomend protectionisme is vorig jaar al door onderzoekers van de Wereldbank gewaarschuwd. In het rapport 'Globalisering, groei en armoede', wijzen ze op de negatieve gevolgen van de bescherming van het eigen belang. De onderzoekers zien een relatie tussen de economische malaise in de periode tussen de beide wereldoorlogen, en de grote stap achterwaarts destijds op het vlak van de mondiale economische integratie. Die waarneming moet direct worden opgevat als een waarschuwing aan overheden die zich nu overgeven aan protectionisme à la de heffingen op staal zoals die nu in de VS aan de orde zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden