Srebrenica schreeuwt om parlementaire enquête

Mark Danner beschrijft in The New York Review ('The Killing Fields of Bosnia', 24 september) uitvoerig gedocumenteerd hoe vele moslim-vluchtelingen een toevlucht hadden gezocht in Srebrenica, door de VN als 'safe area' gegarandeerd. De toedracht kan niet anders dan leiden tot een parlementaire enquête.

Op 11 juli 1995 viel Srebrenica in handen van generaal Mladic. Commandant Karremans, met het doel van 'peace keeping' in Srebrenica gestationeerd, meldde aan de minister van defensie dat mannen en vrouwen werden gescheiden en dat er iets ernstigs stond te gebeuren. De minister gaf volgens Danner de instructie dat Dutchbat in geen geval medewerking mocht verlenen aan 'etnische zuivering' en aan scheiding van mannen en vrouwen. Bij gedwongen evacuatie moest erop worden toegezien dat deze zo humaan mogelijk geschiedde. De onduidelijke instructie bood geen houvast aan de 'peace keepers'. Mladic beloofde de vluchtelingen goed te behandelen - al zijn zijn beloften even snel gebroken als gegeven. Harde acties van de VS en West-Europa bleven uit, ondanks de via satellieten verkregen berichten. President Clinton was het met zijn voorganger Bush eens dat er 'come what may' geen militair ingrijpen in ex-Joegoslavië was te verwachten. De Serviërs namen hiervan goede nota. Met de Nederlandse 'peace keepers' en die van andere nationaliteiten elders als onderpand kon Mladic zich gevrijwaard achten tegen luchtaanvallen. Zo kon hij zijn zorgvuldig voorbereide en door Karadzic gesteunde genocide ongehinderd ten uitvoer brengen.

Danner geeft aan de hand van feiten en interviews een indringend beeld van 'Europe's worst massacre since World War II'. Daarbij komt ook de Nederlandse bijdrage aan de 'peace keeping' ter sprake. Veel vragen die door deze betrokkenheid zijn te stellen zijn onbeantwoord gebleven. Om enige te noemen: wat hielden de arrangementen over 'peace keeping' in? Hoe kon het gebeuren dat wat een 'mission impossible' werd genoemd toch door de autoriteiten hier te lande werd gesanctioneerd? Bood Dutchbat bescherming aan de moslim-vluchtelingen, hoe trad het op tegen de Bosnische Serviërs? Waren sturing, bevelvoering en informatieverstrekking adequaat? Reden voor diepgaand onderzoek.

Onderzoeken zijn er. Op voorstel van de toenmalig minister van defensie, Voorhoeve, is het Rijksinstituut voor oorlogsdocumentatie belast met een wetenschappelijk en historisch onderzoek. Verder werd de marechaussee opdracht tot onderzoek gegeven. Ten slotte achtte de huidige minister van defensie, De Grave, het gewenst een eigen onderzoek in te stellen. Maar geen van deze onderzoeken is werkelijk onafhankelijk door een ander dan het ministerie zelf. Een onafhankelijk onderzoek kan slechts plaatsvinden door een buiten de organisatie staande derde en wel het parlement in de vorm van een parlementaire enquête. Met een enquête - de mogelijkheid getuigen onder ede te horen - kan het parlement zijn controlerende functie optimaal waarmaken. Het is het zwaarste middel dat bij onderzoek ter beschikking staat. Gezien de omvang van de catastrofe in Srebrenica is het volstrekt op zijn plaats om de waarheid aan het licht te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden