Sputnik nieuwste wapen in Russische 'informatieoorlog'

Sergej Gapon Beeld afp

CNN International stopt per 31 december van dit jaar met uitzenden in Rusland. Dat staat in een brief van het hoofdkantoor gericht aan de Russische televisiestations, die in de handen viel van Vedomosti, een Russische krant, en TASS, een Russisch nieuwsagentschap. De beslissing komt tegelijk met de lancering van een internationale persdienst door Russia Today, Sputnik.

In de brief wordt geen officiële reden gegeven voor het vertrek van het televisienetwerk, maar volgens TASS, die vanochtend sprak met een woordvoerder, wil CNN "andere mogelijkheden bekijken in het licht van de gewijzigde wetgeving in Rusland."

In Rusland bepaalt een wet sinds 2010 dat 50 procent van de aandelen van een televisiestation van de Russische staat moeten zijn. Eind september werd dit zelfs opgeschroefd naar 70 procent.

Sergej Mironov, leider van de Russische sociaal-democratische partij, moedigde de nieuwe wetgeving aan. "Er sprake is van een overduidelijke informatieoorlog tegen Rusland", zei hij tegen The Guardian. Strengere regelgeving voor buitenlandse media is volgens Miranov "wenselijk en noodzakelijk''.

Russische waakhond
Een andere verklaring voor het vertrek van CNN is de vereiste licentie van Russische toezichthouder Roskomnadzor, de landelijke organisatie die als 'waakhond' fungeert voor nationale en internationale communicatie en massamedia. De organisatie werd in 2008 in het leven geroepen en is volgens The Interpreter onderdeel van "de Russische strategie om berichtgeving vanuit niet-Russische media zoveel mogelijk te beïnvloeden en te manipuleren." Sinds 2009 eist Roskomnadzor een nationale licentie van buitenlandse kanalen. CNN vroeg deze wel aan, maar kreeg de vergunning niet.

Het hoofd van de Russische Raad voor de Mensenrechten, Mikhail Fedotov, noemt de beslissing van CNN "slecht nieuws" en hekelt de afname van niet-Russische informatiestromen. Fedotov zei tegen de The Guardian dat het belangrijk is een volledige verklaring te krijgen voor de keuze van CNN, om zo kritisch kunnen kijken naar de mediasector in Rusland.

Volgens Peter Pomerantsev, journalist en schrijver, zijn Roskomnadzor en de verscherpte wetgeving onderdeel van het Russische rebranden van de media. "Het Kremlin roept zelf internationale nieuwsorganisaties op, zogenaamd om te kunnen concurreren met de 'verwesterlijking' van het nieuws. In werkelijkheid zien we sterk gekleurde nieuwskanalen die Russische propaganda en soms zelfs keiharde leugens verspreiden," zei Pomerantsev tegen The Interpreter.

De extreme verschillen tussen Russische en westerse media werden pijnlijk duidelijk bij de berichtgeving over vlucht MH17, toen Russische televisie en kranten direct een aantal complottheorieën publiceerde waarin de overheid van Oekraïne de hoofdrol speelde.

Sputnik
Pomerantsev noemt het vandaag gelanceerde Sputnik "een typisch voorbeeld van slim verpakte Russische propaganda". Sputnik maakt onderdeel uit van Russia Today, dat vandaag nog door Britse mediawaakhond Ofcom werd berispt. Het Russische medium zou de regels van de onpartijdigheid hebben geschonden in zijn berichtgeving over de Oekraïne-crisis. Verdere overtredingen kunnen volgens Ofcom leiden tot een boete of zelfs tot het intrekken van het uitzendvergunning van Russia Today.

Dmitry Kiselyov, hoofd van Russia Today, zegt Sputnik juist in het leven geroepen te hebben om te kunnen concurreren met de "agressieve Westerse propaganda die de wereld op dit moment domineren." Kiselyov zegt dat Russia Today met Sputnik een "alternatieve interpretatie van het wereldnieuws" wil bieden.

Sputnik heeft naast een interactieve website een Twitter- en Facebookaccount, een sms-informatiedienst en radiozenders in 34 landen. Deze radio-uitzendingen zijn in dertig verschillende talen te beluisteren. Westerse journalisten lieten op Twitter al weten Sputnik vooral te zien als een nieuwe manier om de Russische staatsvisie op mondiaal niveau te verspreiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden