Spudpaal bespaart CO2 maar schaadt bodem

Steeds meer binnenvaartschepen meren met een nieuw soort anker: de spudpaal. Die bespaart CO2, maar is volgens de milieubeweging funest voor het waterklimaat.

Bij de Dordtse scheepsinstallateur Leeuwestein loopt geen binnenvaart- of baggerschip meer van de helling zonder spudpalen. Een vijfde van de vijfduizend Nederlandse binnenvaartschepen is er inmiddels mee uitgerust, en ook bij plezierjachten wordt de spudpaal steeds gewoner. „Het is een stuk gebruiksgemak”, zegt Dick Leeuwestein. „Met een paar drukken op de knop meer je je schip af.”

Leeuwestein is een van de vier bedrijven in Nederland die de spudpaal maken. Het is een uitschuifbare buis van 10 à 20 meter lang en 80 centimeter dik die aan de voor- en achterzijde van de scheepsromp bevestigd wordt. De man in de stuurhut bedient de twee spudpalen en schiet ze een halve tot anderhalve meter de bodem in, afhankelijk van hoe hard de ondergrond is. Ideaal, vindt Leeuwestein. „Je kunt je schip zo in je eentje bedienen. Het maakt je flexibeler qua ligplaatsen. En voor een sluis lig je met de spudpalen meteen stil in plaats van de scheepsmotoren te moeten laten draaien. Dat is gunstig voor het brandstofgebruik.”

Een binnenvaartschipper krijgt daarom 20.000 euro subsidie per spudpaal, die een ton kost. Een schip met spudpalen stoot minder CO2 uit, licht SenterNovum toe. Namens het ministerie van economische zaken beoordeelt het duurzame en innovatieve initiatieven. Uit twee onafhankelijke studies naar het motorgebruik blijkt dat een schip met spudpalen zijn motoren per jaar 600 uur minder laat draaien dan een schip dat de motoren stationair laat draaien voor manoeuvres, laden en lossen, en het passeren van sluizen. Dat scheelt jaarlijks 30.000 liter dieselolie, goed voor 90.000 kilogram CO2.

Volgens ecoloog Jacqueline Baar van kenniscentrum Triple E wordt in de rekensom vergeten dat schimmels, waterplanten en bacteriën op de waterbodem CO2 opslaan. „Er zit een hele zoo in een waterbodem.” Juist die onderwaterflora wordt verstoord door ankerpalen. Bovendien, zegt Baar, ruimt dat bodemleven alle verontreiniging en slib op dat in vaarwegen aanwezig is. „Dit heeft ook effect op de waterkwaliteit.”

De EU heeft de lidstaten verplicht tot verbetering van het grond- en oppervlaktewater in 2015. De Waterdienst van Rijkswaterstaat verwacht niet dat de spudpaal de waterkwaliteit zal schaden. Er wordt gekeken naar de ondergrond, stelt de dienst. In beschermde natuurgebieden of boven schelp- en mosselbanken mag niet worden gemeerd met de spudpaal, maar bij ’zandbodems waar niet veel leven is’ mag het wel. Juist die arme zandbodems zijn rijk aan leven, werpt ecoloog Baar tegen.

Met spudpalen mag tot nu toe alleen gemeerd worden op officiële ligplaatsen. Koninklijke Schuttevaer, de belangenorganisatie voor de beroepsbinnenvaart, wil verruiming vanwege de vaar- en rusttijden voor de binnenvaart. In overleg met Rijkswaterstaat zullen op enkele locaties de effecten van de spudpaal op de bodem worden onderzocht.

De Rotterdamse haven heeft deze week als eerste vier spudpaallocaties aangewezen. In de Dordtse haven is de spudpaal streng verboden. Gaten in de bodem van de haven veroorzaakt extra stroming, zegt havenmeester Ooievaar. Daardoor kunnen kadewanden verzakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden