Spruitjes

In de serie 'De groentetuin' volgen we de tegenslagen en bescheiden succesjes van moestuinbeginneling Alma Huisken. Aflevering 25.

'Koolcampagne, klei op de wegen', waarschuwt een bord bij Oudkarspel. De koollucht die begin december boven het Noord-Hollandse dorp hangt, is even zwaar als de geur op mijn tuin wanneer ik 'Brusselse kooltjes' oogst.

Soms vertoonde hij een atypische hang naar eenvoud, tsaar Peter de Grote. Een bescheiden roeiboot was hem voldoende om de Neva te bestrijken, de hemelsbrede rivier die 'zijn' stad in tweeën splijt. Liever dan imperialistisch regeren wilde hij enige jaren simpelweg timmeren op de scheepswerven van Zaandam en Deptford (Engeland) en in 1698, op naburig landgoed Sayes Court van de beroemde Britse botanicus John Evelyn, liet hij zich in een kruiwagen rondrijden. Tot woede van Evelyn, die als een koning heerste over Sayes en er een -nu nog geciteerd- magnum opus over schreef, 'Elysium Brittanicum'. Niet iedereen beschouwde dat als een meesterwerk: in 1920 gispte Virginia Woolf in The Times Literary Supplement over Evelyns tuin- en andere theorieën: ,,Zijn veronderstellingen staan gelijk aan oudewijvenpraat rond de dorpspomp''.

Op mijn landerijen verwacht ik eveneens een vorst, maar dan Koning Winter, wiens ijzig gevolg zoet is: door de vrieskou verandert het zetmeel in spruitjes in natuurlijke suikers. Een kruiwagen à la tsaar Peter heb ik voor de oogst niet nodig, die kan ik in mijn jaszak wel kwijt. Want net als de leden van een opgroeiend gezin bereiken spruiten in verschillende tempi hun volwassenheid, dus mag je al blij zijn met een dozijn gelijke exemplaren. En over die volwassenheid kun je nog twisten: valt die reeds als de spruit 2cm groot is, of laten we hem doorschieten tot 4?

De spruitjesteelt begint in de late lente, wanneer je een schriel plantje, bestaande uit lepelvormig blad, in de grond zet. Een spruit wil graag zon, lust een slok water en extra belegen stalmest of anderszins voedzame aarde. Langzaam verandert het dofgroene setje lepels in een bolle kop, stoer gebladerte en een dikke steel. In Duitstalige landen begon de koolteelt dikwijls al op 17maart , de naamdag van tuinderschutspatrones Gertrude, onder het prevelen van de wens 'een kop zo groot als de kerkklok, bladeren zo wijd als mijn schort en een steel zo dik als mijn been!' Of die smeekbede ook voor Rosenkohl, oftewel spruitjes, gold, weet ik niet. Wel merkte ik dat mijn eerste vier planten tamelijk robuust werden. Die palmbomen met hun weelderige kroon en geschubde, iets kromme stelen met aanklevende kooltjes, verhieven zich ver boven omringende sedum en prei en trokken allerwegen de aandacht. Ook van buurvrouw C., die mij de plantjes schonk, en moest constateren dat haar eigen spruiten haar in de steek lieten. Onmiddellijk bood ik C. het vruchtgebruik van mijn stronken aan, wanneer het eenmaal zover was. Maar daarvoor is geduld nodig, plus de hoop dat de sublieme spruitmaat samenvalt met de intredende vorst.

Begin december voelde de tuin weliswaar kil aan, het zwarte slootwater leek te verdikken en ook zwierden er 'witte wiev'n' boven de percelen, zo wollig dat de paarden in hun wei achter de tuinen mythische eenhoorns leken, maar de vorst liet verstek gaan. Toch plukte ik een paar spruiten, klein en stevig: het nest je blaadjes strak opeengevouwen als bij een stevige rozen knop. Onderaan elke spruit, vreemd Droste-effect, zag ik enkele embryonale vruchtjes. Dat oogsten is nog een toer, want de minikolen zitten dermate vast -in de oksels tussen blad en stengel- dat je moet wrikken als bij een diepgewortelde kies. Het was of de plant ze nog niet wilde prijsgeven, hoe ik ook trok. Pas na veel gesjor lieten de knikkers los, met een korte knak, en ik tuimelde achterover op het tuinpad, één spruit als trofee omhooghoudend. Volgende keer klauwhamer of zaag meenemen, nam ik me voor, en raapte mezelf en de spruiten bijeen.

Nauwelijks een week later kwam hij toch, de vorst. Glorieus deed hij zijn intrede, vanuit het oosten, zoals verwacht. Hij liet de sloot stollen en vleide een kleed van rijp over tuin en winters gewas. Nu is mijn spruitkoolcampagne pas écht begonnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden