Spring Dance

UTRECHT - Als geheugensteun: het Spring Dance Festival werd bijna twintig jaar geleden door Marc Jonkers geïnitieerd. Het was de tijd van het margetheater: hij wilde een marktkraam en vrijplaats voor dans, eigentijds bewegingstheater en mime. De oorspronkelijke titel van deze jaarmarkt was Stap voor stap.

In de jaren tachtig verschoof het accent volledig naar dans. Directeuren volgden elkaar op en het huidige aanbod onder directeur Guy Gijpens is voornamelijk een nalatenschap van zijn voorganger Matti Austen. Dans heeft ondertussen een flinke veer moeten laten ten gunste van musical-achtige mime, soap-satire en balorig bewegingstheater. De voorzetten daartoe werden voornamelijk door Bausch, Vandekeybus en Newson gegeven.

Zaterdagavond was er evenwel amper 'dans om de dans' te zien. In het collectieve werkstuk 'In antwoord op uw schrijven' van Mischa van Dullemen, Andreas Denk, Klaus Jurgens en Andrea Boll werd dat goed zichtbaar. Hun bewegingstheater speelt zich af in een onderaards, prachtig uitgelicht hol, waarin drie mannen en een vrouw zich van de onwaardige buitenwereld afzonderen en een commune voor vier moeten vormen.

Wat zich onzichtbaar op macroniveau buiten afspeelt, wordt met minimale hulpmiddelen op microniveau voortgezet. De vier schuilkelder-genoten ontwikkelen hun nietsontziende rituelen en dwangmechanismen: er is de man met de zaag die alles in afgemeten handelingen moet verrichten, de man in slobbertrui die zich probeert te conformeren en zich daartoe laat misbruiken door de tirannieke driftkikker en de vrouw die de tafelporties uitdeelt, maar gemangeld raakt in het breiwerk van de drie mannen. De vier spelers laten een nieuwe pikorde ontstaan, waarin de oplossingen de schrijnende nood allerminst oplossen.

Woorden zijn in dit hol overbodig; gebaren die aan alledaagse handelingen zijn ontleend, vertellen immers veel meer dan alle psycho-sociale of politieke commentaren over globalisering die verdeeldheid, vereenzaming en decorum-verlies zaait.

Jürgens, Van Dullemen, Denk en Bol mogen zich de waardige opvolgers noemen van het Concern van de jaren tachtig. Hun type-casting, timing en fantasie in het gebruik van attributen en rekwisieten is even onverstoorbaar als ontluisterend. Was ik docent wereldoriëntatie op een middelbare school, dan nam ik al mijn leerlingen hier naar toe. Zelden zag ik zo'n keihard, doordacht commentaar op deze eeuw van extremen.

Wat een ontgoocheling werd hierna het met veel tamtam aangekondigde 'Planet Lulu' van de internationale, in Zweden gehuisveste groep Remote Control. Ook in deze co-productie van Michael Laub en Hans Tuerlings wordt vooral het ego-escapistische karakter van het theaterbedrijf anno 1997 aan de kaak gesteld.

Dertien theater-artiesten brengen daartoe de honderdjarige Lulu van Frank Wedekind om zeep. Na vijf minuten is de spanning er af. De zaal dommelt in bij vijf hoog gehakte, zwart bepruikte Lulu's die hun vermogen tot verleiden, vergiftigen en vermoorden in een mengeling van fictie en realiteit verstoppen.

De tekst van Wedekind geeft alleen een kader om de extreme decadentie en banaliteit van deze tijd van een zelf beleefde en vertelde inhoud te voorzien. Aan het voorbeeldige spel van de acteurs-dansers ligt het niet: zij presenteren pareltjes van subliem acteren met de microfoon.

Regisseur Laub raakte zo verliefd op hen dat hij vergat bijtijds op zijn horloge te kijken. Hoe onophoudelijk langzaam gaan de vijf Lulu's in de door Marina Abramovic ontworpen schoonheidsboerderij aan hun manipulaties van de "male fantasies" ten onder! Het is nog altijd de permanent-wave behandeling van Bausch, Vanderkeybus en Soap. Weinig nieuws onder de droogkap.

Afscheid

Vanavond, dinsdag en woensdag wordt Springdance afgesloten met 'Le cri du caméléon' door studenten van de circusschool uit Angers, Frankrijk, daarin geleid door de Poolse choreograaf Joseph Nadj. Het moet een spetterende show worden in een tent op het terrein bij gebouw De Veilinghal, waarmee Springdance voor dit jaar afscheid neemt van de dans. Aanvang 20.30 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden