Spreekuur van de hûsdokter

De drempel om bij woonwensen een architectenbureau in te schakelen mag hoog zijn, als de architect kantoor houdt in kroeg of dorpshuis wordt het een ander verhaal.

De Beilenaar met hoofdbrekens over de verbouwing van zijn badkamer laat i-phone-foto's van de klus zien aan de gasten aan de bar van café De Cerck. Verderop in de Beiler kroeg zitten de architecten Karel de Bruin en Lies Siegersma aan een tafel. Eigenlijk moet de man bij hen zijn met zijn worstelingen, maar het lijkt of hij het duo niet durft aan te spreken. Pas na wat omtrekkende bewegingen vervoegt hij zich bij de tafel en komt met zijn probleem op de proppen: Welke tegels kan hij het beste nemen, kleintjes of grote?

"Het is net als bij een echte dokter, hij was een beetje nerveus", lacht Karel de Bruin. Met zijn collega-architect Lies Siegersma trekt hij langs noordelijke kroegen en dorpshuizen met een spreekuur voor mensen met vragen over hun huis of interieur. De Bruin en Siegersma noemen zich hûsdokters - op zijn Fries - en dragen zelfs witte doktersjassen. Vandaag is de hûsdokter in het Groningse Bedum te raadplegen.

De Bruin en Siegersma werken allebei bij Karus architectuur en stedenbouw in Drachten. Ze ondervonden er dat particulieren niet snel een architect inschakelen.

Siegersma: "Men denkt dat het onbetaalbaar is, of dat architecten alleen heel grote projecten doen." Het Drachtster duo kwam op het idee de potentiële klanten dan zelf maar op te zoeken. Wat twee jaar geleden voorzichtig begon in de buurt van Drachten, is uitgegroeid tot een heuse tournee door Friesland, Drenthe en Groningen.

Met tekengerei, stalen van diverse bouwmaterialen en voorbeelden van interieurstoffen onder handbereik zitten de twee architecten klaar voor kleine of grote vragen. Van hoe deel ik de woonkamer anders in? Tot: Kan er een extra slaapkamer boven op mijn garage? Of: Mag ik eigenlijk wel een schuurtje in de tuin bouwen zonder vergunning?

De badkamerverbouwer in Beilen krijgt het advies mozaïektegeltjes te gebruiken. De man stelt daarna ook nog vragen over een omtimmering rondom zijn wasmachine. Daar wil hij ook graag tegeltjes op, maar hij vraagt zich af in welke kleur.

Na vijf 'patiënten' in de ochtend meldt zich 's middags de familie Van Gasteren op het spreekuur. Ze wonen in Nijeveen, bij Meppel, in een twee-onder-een-kaphuis dat berekend was op twee ouders en twee kinderen. Toen er een derde kind kwam zijn de Van Gasterens gaan goochelen met de ruimtes. En nu is het, aldus mevrouw, 'allemaal zo samengepakt'.

Meneer en mevrouw en beide hûsdokters buigen zich over een tekening die de familie heeft meegebracht. De situatie is ingewikkeld maar het komt er op neer dat het echtpaar slaapt waar ooit de keuken was. De keuken zit nu in de garage, de garagedeur zit er nog in, al is die wel weggewerkt achter een geïsoleerde wand.

Het is allemaal verre van ideaal. Mevrouw: "In de keuken is het altijd donker. We hebben steeds het licht aan." Meneer: "En het is natuurlijk jammer dat we nu 's nachts de grote ruimte gebruiken en overdag de kleine."

Aan de hûsdokters de taak te bedenken hoe de garage in een echtelijke slaapkamer kan worden getransformeerd en hoe de woning weer een fatsoenlijke woon- en leefruimte krijgt. De Bruin trekt de meegenomen plattegrond over met een zwarte pen en maakt zo zijn eigen tekening. Hij stelt vragen: Waar de ramen en de deuren zitten en zaten, hoe de kap op het huis zit, waar de zon 's morgens komt.

Er moet een list aan te pas komen om in de garage weer te kunnen slapen: een extra wand om een tweepersoonsbed tegenaan te kunnen zetten. Anders past het bed er niet in. De Bruin wijst aan: "Dan kun je nog om het bed heen lopen, heb je hier nog ruimte voor een klerenkast en daar nog voor een raam. Een raam is nodig in de slaapkamer. Het wordt een krappe slaapkamer, maar het past."

Een nieuwe woonkamer wordt ook geschetst, prachtig met een schuifpui of openslaande deuren, vinden de dokters. "Dan kun je vanuit de woonkamer meteen naar buiten." Meneer Van Gasteren ziet dat wel zitten: "'s Morgens vroeg op het terras ontbijten, ja toch!"

Siegersma en De Bruin informeren of er boven nog iets moet gebeuren. Maar daar blijkt net een dakkapel te zijn geplaatst en de douche is onlangs ook verbouwd.

Met een ontwerp verlaat de familie uit Nijeveen na een dik half uur café De Cerck. "Werk aan de winkel", concludeert mevrouw.

De Bruin en Siegersma zoeken de particuliere markt op uit economisch oogpunt. Siegersma: "Particulieren zijn nu een interessante doelgroep. Nu woningen niet verkocht worden investeren mensen in hun eigen woning." Toch lijken de architectendokters niet veel wijzer te worden van de zaterdagen die ze spenderen in kroegen en dorpshuizen. De adviezen tijdens de tournee zijn gratis. Zelfs voor een kijkje ter plekke brengt het duo niets in rekening. Siegersma: "De teller gaat pas tikken als we echt gaan tekenen."

Mensen in het Friese Donkerbroek wilden graag een serre, maar de hûsdokters praatten hen dat plan uit het hoofd. De Bruin: "In zo'n glazen aanbouw is het zomers te warm en 's winters te koud, dus in de praktijk zit je er zelden." Voor de serre kwam een ommuurde buitenruimte in de plaats, comfortabel windvrij." De hûsdokters maakten een fotomontage - om de toekomstige situatie te visualiseren, en een ontwerp. Siegersma: "Met wat wij aanleverden kon de timmerman zo aan de slag." De familie in Donkerbroek was 800 euro kwijt aan de hûsdokter.

Siegersma en De Bruin zijn niet per se uit op grote ingrepen. Het kleine Friese boerderijtje - met bedstee er nog in - waar ze bij werden gehaald illustreert dat mooi. De bewoners wilden verbouwen, om een paar keer per jaar een andere opstelling van de meubels te kunnen maken. Siegersma: "Het lag lastig met het bestemmingsplan, maar er waren mogelijkheden. Maar het ging om maar iets van een meter, anderhalve meter, het zou heel kostbaar worden en het werd er niet gezelliger van." De architecten zeiden: Functioneler inrichten. De salontafel eruit en zomers de bank voor de verwarming. Niks dure verbouwing, zonde van het geld.

Siegersma: "Wij zijn daar onverrichter zake weer weggegaan. We kregen allebei een potje honing, de meneer was imker. En ze zouden voort vertellen hoe we hun geholpen hebben. Daar zijn we ook heel blij mee."

De hûsdokter on tour
12 november: Bedum

10 december: Wolvega

14 januari: Dalen

29 januari: Leeuwarden

11 februari: Oude Pekela

15-18 maart: Beurs Wonen & Co Groningen

21 april: Steenwijk

19 mei: Zuidhorn

9 juni: Roden

Voor precieze informatie over locaties en tijden: www.dehusdokter.nl

Wat kost het?
Een consult bij de hûsdokters on tour is gratis. Ook voor een eventueel bezoek ter plekke brengen ze niets in rekening. Voor diensten die de architecten daarna leveren zijn alleen richtprijzen te geven. De exacte kosten hangen af van hoe complex de vraag is en de omvang van uitzoekwerk. Richtprijzen: Fotomontage vanaf 200 euro. Toetsing voor vergunning vanaf 50 euro. Toetsen bestemmingsplan incl. aanreiken mogelijkheden vanaf 50 euro. Bouwtekening vanaf 400 euro. De bedragen zijn excl. 19% btw

Elders in het land
De Friese hûsdokters zijn niet de enigen die in actie komen om potentiële klanten een stukje op weg te helpen met vragen, wensen en dromen op bouw- en verbouwgebied. Op de jaarlijkse Dag van de Architectuur, in het laatste weekend van juni, zetten veel architectenbureaus de deuren open. Maar er zijn ook overal in het land gratis spreekuren waar vaak meer architecten aan meewerken. Een greep: De Kring Amsterdam/Kennemerland van de Bond van Nederlandse Archtictuur is in september begonnen met de 'architectenwinkel', wekelijkse zittingen op zaterdag in woonwarenhuis Design020 op IJburg (www.architectenwinkel.wordpress.com).

In Leiden heeft bureau Flinterdiep een wekelijks spreekuur op vrijdag (www.flinterdiep.nl).

De 'ontwerpwinkel' in Delft is elke tweede en laatste zaterdag van de maand open (www.ontwerpwinkeldelft.nl). In Enschede is het elke zaterdag spreekuur bij BLM Architecten (www.blm-architecten.nl).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden