Sprankje vrijheid smaakt naar meer

Ethiopië heeft zich de afgelopen weken ontwikkeld tot een kruitvat. Na twee dagen bloedige confrontaties tussen leger en aanhangers van de oppositie heerst er nu een gespannen rust. De vraag is of die rust standhoudt.

Premier Meles Zenawi moet zich rot geschrokken zijn over de reactie op de grotere mate van vrijheid die zijn regering recentelijk invoerde. De deur naar democratie werd op een kiertje gezet, maar de Ethiopische leiders waren niet bedacht op de kracht waarmee het volk die verder opengooide.

De ongekende vrijheid was onder internationale druk ingevoerd voorafgaande aan de verkiezingen van 15 mei. Oppositiepartijen konden ongehinderd campagne voeren en er waren zelfs debatten op de staatstelevisie. In de 3000-jarige geschiedenis van Ethiopië was zoveel democratie nog nooit vertoond.

De daaropvolgende gebeurtenissen in het land doen sterk denken aan wat volgde op het besluit van Michail Gorbatsjov om meer vrijheid toe te staan in de voormalige Sovjet-Unie.

De verkiezingsbijeenkomst van de oppositiepartjen in Addis Abeba kort voor de verkiezingen werd door vele duizenden meer bezocht dan die van de regeringspartij EPRDF. Dat was al een teken aan de wand.

Dan de verkiezingen zelf. De bekendmaking van de officiële uitslag is weliswaar naar volgende maand verschoven, maar het is duidelijk dat de oppositie van slechts 12 zetels naar rond de 200 is gestegen in het 547 leden tellende parlement. Een adembenemende toename.

Met de grotere vrijheid dreigt ook de chaos. De Ethiopische bevolking begint steeds meer uiteen te vallen in volkeren. Zo menen de Oromo, de grootste groep, dat zij het eens voor het zeggen moeten krijgen. De Amhara, die een groot deel van de stedelijke bevolking uitmaken, willen weer de baas worden, zoals dat in het verleden het geval was.

De volken van Ethiopië leven grotendeels in eigen regio's waar ze ook een kleine mate van zelfbestuur hebben. Maar de wil van regeringspartij EPRDF was ook daar wet. Oppositiepartijen, vaak gelieerd aan een bevolkingsgroep, is het gelukt voor de verkiezingen van dit jaar coalities te vormen. Er bestaan onderling grote verschillen maar ze vinden zich in de wil om de huidige regering naar huis te sturen.

Daarmee wordt het machtscentrum bedreigd. De EPRDF bestaat uit Tigreërs waartoe ook Meles Zenawi behoort. Zij waren de aanvoerders van de rebellenbeweging die in 1991 de wrede marxistische junta van Mengistu verjoegen. De bevolking droeg hen op handen. Toen de overwinningsglans enigszins dof werd, zorgde de oorlog met het buurstaatje Eritrea voor hernieuwde eensgezindheid onder de Ethiopiërs.

De regering in Addis Abeba roerde eerder dit jaar opnieuw de oorlogstrom. Duizenden soldaten werden naar de grens met Eritrea gestuurd. Het regime hoopte daarmee nieuwe eenheid onder de bevolking te bereiken. Maar Eritrea liet zich niet provoceren en een oorlog bleef uit. Het is niet ondenkbaar dat Zenawi en de zijnen dat nog een keer proberen, in een poging de ontwikkelingen in eigen land in de hand te houden.

De Ethiopiërs willen meer, nu ze hebben geroken aan democratie. En ze zijn bereid risico's te nemen. Ze gingen deze week in Addis Abeba de straat op ondanks een demonstratieverbod. Daarvoor is een bloedige prijs betaald: er vielen zeker 22 doden toen de politie het vuur opende.

De rust is inmiddels weergekeerd. Maar het lijkt erop dat één verkeerde zet voldoende kan zijn om de lont in het Ethiopische kruitvat te ontsteken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden