Sprankje poëzie in de betonwoestenij

Viaducten, het zouden zulke poëtische plekken kunnen zijn. Laat je gedachten maar even de vrije loop: ze danken hun bestaan aan het feit dat er twee verkeersstromen elkaar kruisen. Ze zijn dus per definitie ontmoetingsplekken, en leiden die ontmoetingen gelijk ook in goede banen.

Maar zulk dromen vergaat je al snel als je in de echte wereld bij een viaduct staat. Bij zo'n saaie, functionele structuur, die vaak ook wat onveilig aanvoelt. Bijvoorbeeld in hartje Eindhoven, een voetgangersgebied, vlakbij het station. Niks geen levendige ontmoetingen. Razend verkeer, een paar meter boven je hoofd. Een handjevol haastige fietsers die de betonnen doorgang inschieten. Kantoorpanden met blinde bakstenen muren. En een woud van bordjes: 'Te Huur', 'Cameratoezicht', 'Woestenij'.

Woestenij? Het is klaarblijkelijk de naam van het viaduct, het bordje is gesteld in dat officiële lettertype voor viaductnamen. Maar het is wel een wat atypische naam.

Het bordje is er opgehangen door straatkunstenaar Wladimir Manshanden. "Hier is het begonnen, dit was het eerste viaduct dat ik deed", vertelt hij. Inmiddels heeft hij meer dan twintig Eindhovense viaducten gedoopt. Aanvankelijk in het geniep, maar vorige week verscheen een fotoboek van het project, dat hij samen met fotograaf Rob Stork maakte.

De namen brengen een sprankje poëzie in de betonnen grauwheid waar veel viaducten in baden. Wie ze opmerkt, blijft even staan, en kijkt met andere ogen naar de omgeving. Manshanden: "Mijn eerste idee was om dit viaduct de naam 'Betonrot' te geven, maar dat vond ik toch iets te veroordelend." Iedereen kan zo ook wel zien dat dit stukje Eindhoven geen stedenbouwkundig paradepaardje is. En dus werd het net iets dubbelzinniger: Woestenij. "De namen moeten prikkelend zijn, maar in aanleg positief. Eindhoven is ook míjn stad hè."

En zo wemelt het in Eindhoven tegenwoordig van de poëtische viaducten. 'Lofzang', 'Vrijplaats', 'Hersenschim', of 'Verlangen'.

Het zijn namen die vaak associatief aansluiten op de omgeving. Bij 'Verlangen' wijst Manshanden bijvoorbeeld naar muziekpodium De Effenaar, dat even verderop staat. Je loopt hier vaak langs terwijl je benieuwd bent wat de uitgaansavond je gaat brengen. Maar het decor waar 'Verlangen' in gelegen is, zet zelf ook aan tot verlangen. Een brug over een waterweg, met veel overhangende planten. "Je kunt je hier heel ver weg wanen", mijmert Manshanden. "De Mississippi ofzo".

Toch het verlangen om te ontsnappen aan Eindhoven, dus? "Verlangen hoeft niet vervuld te worden", vindt Manshanden. Maar inderdaad, de troosteloosheid van veel viaducten past wat hem betreft ook wel bij de troosteloosheid die kenmerkend is voor grote delen van zijn stad. "Ze breken hier zo makkelijk van alles af, en zetten er dan weer iets willekeurigs voor in de plaats. Kijk om je heen: niets hoort bij elkaar. Het wordt kennelijk niet belangrijk gevonden dat mensen zich aan hun omgeving hechten."

Maar als straatkunstenaar heeft hij ook een zwak voor lelijkheid. De stad is voor hem een canvas, en geen betere plek voor een kunstwerk dan een effen grijze muur. "Lelijkheid inspireert". Toch, zo bekent hij, als mensen hem vragen naar de mooiste plekken van Eindhoven, dan neemt hij ze vaak mee naar parken en bomen. "Ik zit na te denken om voor mijn volgende project iets te doen met mooie bomen. Maar ik moet mijn fotograaf nog overtuigen. Die vindt: een boom is gewoon een boom, daar is verder niets aan."

Het boek 'Verweesde Viaducten' van kunstenaar Wladimir Manshanden en fotograaf Rob Stork is verschenen bij [Z]OO Producties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden