Review

Spraakmakende en mensvriendelijke gebouwen.

Nederland verrommelt, waarschuwde scheidend directeur Aaron Betsky van het Nederlands Architectuurinstituut. Een rit over de autosnelwegen is voldoende om te zien dat het platteland dichtslibt met bedrijvenparken en woonwijken. Moeiteloos valt een toptien te maken van lelijke gebouwen. Maar het gaat om de hoogtepunten van het afgelopen jaar. En die waren er in ruime mate.

Als het gaat om architectuur springt het Rotterdamse architectenduo Willem Jan Neutelings en Michiel Riedijk er uit. Al jaren ontwerpen ze spraakmakende gebouwen, die ook nog eens mensvriendelijk zijn. Met het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum en het Scheepvaart en Transport College in Rotterdam leverden ze dit jaar twee ’toppers’ af, waarmee zij mensen die niets hebben met moderne architectuur, weten in te palmen. Dat zegt iets over de manier waarop Neutelings en Riedijk omgaan met architectuur, die in hun visie de mens moet dienen, voor iedereen te snappen moet zijn en altijd raakvlakken moet hebben met de omgeving. Hun gebouwen zijn geen dozen die zomaar zijn neergezet.

Wat ook op het netvlies blijft hangen, is het herbouwde paviljoen van Aldo van Eyck in de tuin van het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Van Eyck (in 1999 overleden) ontwierp het in 1966 voor een beeldententoonstelling, maar het idee erachter blijkt nog springlevend. Dat geldt ook voor de visionaire ontwerpen van architect Hendrik Wijdeveld (1885-1987), aan wie het Nederlands Architectuurinstituut een schitterende tentoonstelling wijdde. Meer beeldende kunstenaars van voorheen die min of meer uit het blikveld waren verdwenen, kregen dit jaar een – terecht – eerbetoon, zoals beeldhouwer John Rüdecker en schilder Bram van Velde.

Maar ook jonge kunstenaars en fotografen wisten hart en hoofd te raken, zoals Loretta Lux met haar intrigerende kinderportretten en Ina van Zyl met haar broeierige schilderijen, naast coryfeeën als Rineke Dijkstra en Co Westerik. Een grote verrassing was het werk van Dolores Zorreguieta, de halfzus van prinses Máxima. Haar indringende kunst weerspiegelt de dictatuur in Argentinië. Haar installatie Wounds van tachtig in de lucht zwevende ’rollades’ als vleesgeworden wonden die verwijzen naar massamoorden, vergeet je nooit meer. Het werk werd toegelicht in een toegankelijke documentaire. Een uitstekend middel om drempels te verlagen en inzicht te geven in (moeilijk te doorgronden) kunst.

Kunstmusea zijn er gelukkig steeds meer op gericht om geen elitair bastion te zijn. Een pluim verdient het Dordrechts Museum dat op de tentoonstelling van Bram van Velde de originele brieven laat zien die hij schreef en kreeg. Daarin lees je hoe Van Velde worstelde om te komen tot een steeds verdere abstractie. Daardoor wordt deze expositie een stuk aantrekkelijker en toegankelijker voor mensen die moeite hebben met abstracte kunst.

En daarmee zijn we weer terug bij het devies van Neutelings en Riedijk: Je hoeft het niet mooi te vinden, maar je moet wel snappen wat je ziet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden