Spotprenten, zowel tegen Assad als de oppositie

interview | De video's van de provocerende posters uit Kafranbel gaan de hele wereld over. Raed Fares, het brein achter deze geslaagde mediacampagne, overleefde ternauwernood een aanslag.

REYHANLI - Als een ongedurig jongetje beweegt Raed Fares met opgetrokken knieën op de bank. Hij zoekt een houding die de minste pijn geeft. De Syriër wijst aan waar de kogels hem in zijn arm en borst raakten. Een van de twee ging rakelings langs zijn hart. "Het is een wonder dat ik nog leef."

Fares trekt een spottend gezicht als hij vertelt over de aanslag op 28 januari net na middernacht. Wrange humor vormt zijn handelsmerk. En juist dat handelsmerk kostte hem bijna het leven.

De 41-jarige media-activist is het brein achter de provocerende banieren en posters die een team van activisten in Kafranbel in Noord-Syrië op foto's en video vastlegt en de wereld instuurt.

Op de meeste plaatsen is het massale burgerprotest dat in 2011 begon door zware vervolging en oorlogsgeweld tot zwijgen gebracht. Maar Fares en zijn collega's laten nog vrijwel elke vrijdag hun boodschap horen - al staan ze inmiddels tussen de stukgeschoten gevels. Hun bijtende spot treft het regime, maar ook gewapende oppositiegroepen, de extremistische strijders van de Islamitische Staat in Irak en Syrië (Isis) en de internationale spelers in het Syrische conflict.

Maandenlang ontvingen de media-activisten doodsbedreigingen. Fares draait met zijn gezonde hand in de lucht, alsof hij een sleuteltje in het contact draait. "Elke ochtend als ik mijn auto startte wachtte ik op een explosie", zegt hij laconiek. "Als die uitbleef dacht ik: Ah, weer een dag erbij."

Wie de twee daders waren weet hij niet. Het is aannemelijk dat de aanslag uit de gelederen van de terroristische groep Isis kwam die het mediacentrum van de activisten al eerder belaagde. Maar als onafhankelijke en kritische denker heeft Fares vele vijanden in het huidige Syrië. "De ogen van de man die een kalasjnikov tevoorschijn trok, staan voor altijd op mijn netvlies. Maar toen ik gewond op de grond lag dacht ik alleen maar: ik ga sterven." Terwijl hij met spoed naar het ziekenhuis werd afgevoerd, telden verbijsterde omstanders zo'n veertig kogelgaten in de auto en de muur.

Kort na de aanslag poseerde Fares weer voor de camera met zijn gebruikelijke grijns. Slechts de mitella om zijn arm duidde op het persoonlijke drama. Maar de werkelijkheid was grimmiger. Hij werd continu bewaakt door gewapende familieleden en zijn gezin stond onder grote druk. Om hen te sparen vertrok hij met zijn vrouw en drie zoons tussen de 15 en 18 jaar naar de Turkse grensplaats Reyhanli. Bevriende chirurgen in het buitenland dringen aan op nieuwe operaties, maar dat idee bevalt hem maar matig.

"Natuurlijk ga ik zo snel mogelijk terug naar Kafranbel." Gaandeweg komt er meer verontwaardiging in zijn verhaal en ondanks de pijn is hij rechtop gaan zitten. "Wij Syriërs gingen de straat op voor waardigheid en vrijheid. Maar de wereld denkt nu dat wij een land van radicale vechtersbazen en terroristen zijn. Die visie op mijn land komt het regime goed van pas."

Hij staart een tijdje langs zijn blote voeten naar de vloer en zegt dan koppig: "We zijn nog steeds bezig met een revolutie en die zal heel lang gaan duren".

Op de vraag of hij niet verbitterd raakt over het toekijken van de wereld schudt hij zijn hoofd. Vanaf het eerste moment van de protesten had hij zich mentaal voorbereid op tegenslag. "We blijven een beroep doen op iedereen om Syrië niet te vergeten en empathie te tonen."

Zo kwam het mediateam na de bomaanslag in Boston in april vorig jaar met de tekst: "De aanslagen in Boston symboliseren de treurige en dagelijkse realiteit in Syrië. Aanvaard alstublieft onze condoleances." De foto werd 17.000 keer gedeeld op Facebook en de familieleden van een van de Amerikaanse slachtoffers stuurden een foto waarop ze een banier met condoleances voor de omgekomen Syriërs vasthielden.

Naast de matrassen op de grond, waarop hij eigenlijk zou moeten rusten, staan twee zilverkleurige laptops. Er wordt door het team gewerkt aan de nieuwste wekelijkse reactie. Die gaat in op de dramatische gebeurtenissen in Oekraïne. Dobberend in een bootje zonder motor probeert de Russische president Poetin twee lekken te dichten. Terwijl hij met beide handen het gat 'Syrië' probeert te dichten, spuit het water uit 'Oekraïne' achter hem omhoog.

Met een behoedzaam gebaar steekt Fares een sigaret op. Vanwege de wond in de long heeft de arts hem op een rantsoen van tien per dag gezet, een vijfde van wat hij normaal gesproken wegpaft. Terwijl de rook langs zijn gezicht trekt, neemt hij een voorschot op een toekomst die nu nog onmogelijk ver weg lijkt: "Na vijftig jaar creëerde het regime van Assad een kleine Assad in ieder van ons. Die verwijderen wordt onze volgende taak."

Deze productie is tot stand gekomen met medewerking van de Postcodeloterij en Free Press Unlimited.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden