Sportief van kust naar fjord

Ålesund, de grootste vissershaven van Noorwegen, is een goede uitvalsbasis voor dagtochten. Eilandhoppen op de fiets, vogels spotten of de fjorden in.

TEKST ONNO HAVERMANS

Verhip, aan de capuchon van mijn regenjack zit een koordje waarmee ik die muts strak om mijn hoofd kan trekken. Nooit geweten. Was thuis in Nederland ook niet echt nodig - daar zocht ik bij een hoosbui een plekje om te schuilen. Maar hier, op het dek van de veerboot tussen Geiranger en Hellesylt, zie ik aan de andere passagiers hoe het moet. Niet voor niets zeggen Noren dat slecht weer niet bestaat, maar slechte kleding wel.

Het miezert en dan opeens klettert het van de regen. Maar ik wil niet naar binnen want wat een uitzicht! Dit is de Geirangerfjord, zeven jaar geleden opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Aan beide zijden van het water rijzen muren van honderden meters op, groen begroeid en ogenschijnlijk onneembaar. Water stort omlaag: De Zeven Zusters en De Bruidssluier, beroemde watervallen met meerdere stromen. Her en der, eenzaam en op grote hoogte, zijn huisjes tegen die bergwanden geplakt, met een grazig weitje ervoor. Ooit woonden hier boeren die de dichtstbijzijnde buurman alleen konden bereiken door af te dalen, een stuk te varen en dan flink te klauteren. Ze waren zelfvoorzienend, met hun akkers en een paar stuks vee. Hun kinderen moesten, net als de koeien, aan een touw als ze wilden buitenspelen.

Eerder vandaag zijn we naar zo'n boerderij toe geklommen, over een glibberig pad, dat we bereikten na een tochtje per snelle rubber boot vanuit Geiranger, een dorp van niks dat elke zomer wordt overspoeld door toeristen, alleen al van de 180 cruiseschepen die er aanmeren. Zelf arriveerde ik er per huurauto, na een soms adembenemende tocht over goed geasfalteerde slingerwegen, vanuit Ålesund, mijn tijdelijke thuisbasis, van waar ik de Noorse regio Sunnmore verken.

Ålesund is geen stad waar je heen gaat om te winkelen of te flaneren langs de boulevard. Eigenlijk is het niet eens een stad. De grootste vissershaven van Noorwegen, paaiplaats van haring, kabeljauw en makreel, is een aan elkaar geregen eilandenrijk vol lage bebouwing. In de gekanaliseerde binnenarmen van de zee daartussen liggen alleen wat zeiljachten. De echte haven ligt buiten de stad. Daar liggen ook de industrieterreinen, waar jachten worden gebouwd en de Stressless, een ergonomische luie stoel. In de kleine binnenstad domineren de Jugendstilhuizen, die Ålesund dankt aan de wederopbouw na een rampzalige brand in 1904, die 850 houten huizen in de as legde.

Verder zijn er enkele goede restaurants, waar je uitstekend stokvis kunt eten.

Maar Ålesund is vooral aantrekkelijk door zijn ligging: dicht aan zee, tussen de eilanden in de delta die toegang biedt tot de fjorden van Midden-Noorwegen. Het is een ideaal gebied voor actieve dagtochten. Dankzij een uitgekiende verbinding van tientallen bruggen en tunnels hop je op de fiets van eiland naar eiland en kun je naar believen je eigen ronde samenstellen. Op de bruggen na is het wegdek zo goed als vlak. Ook wandelen is er aantrekkelijk, dankzij een goed bewegwijzerd netwerk van paden en het in de Noorse wet verankerde recht van overpad: lopen mag nagenoeg overal. Zoals op het eiland Godoya, met z'n karakteristieke vuurtoren in Alnes, decor in menige Scandinavische film of tv-serie.

Alnes is een pittoresk dorpje, met kenmerkende rood en blauw geschilderde huizen, de kust is woest romantisch, het strand vrijwel altijd verlaten en in de vuurtoren zit een koffiehuis met heerlijke taarten en de net weer hip geworden ouderwetse filterkoffie.

Ook het groene Runde, 95 inwoners en slechts door een eenbaansbrug verbonden met de rest van Sunnmore, is een paradijs voor wandelaars. En voor vogelaars. Papegaaiduikers, alken, kuifalscholvers, grote jagers, noordse stormvogels, eidereenden en diverse meeuwensoorten broeden op dit eiland.

Zelfs op een najaarsdag, als veel vogels al zijn vertrokken om in warmere oorden te overwinteren, krioelt het op de rotsen langs de kust nog van de jan van genten, zilvermeeuwen en zeekoeten. Wie een bootje huurt of zich laat varen kan op safari langs de zeehondenkolonies op kleine rotseilandjes in de buurt.

Op Runde kun je niet om een stukje Nederlandse geschiedenis heen. In 1725 liep hier voor de kust de Oost-Indiëvaarder Akerendam al tijdens zijn eerste reis op de klippen, waarbij alle 200 opvarenden verdronken.

Aan boord waren negentien kisten vol net geslagen gouden en zilveren munten, waarvan een klein deel meteen werd geborgen. Daarna werd het wrak vergeten. Pas veertig jaar geleden ontdekten drie sportduikers - twee Zweden en een Noor - het op twaalf meter diepte, honderd meter uit de kust. Ze doken honderden munten op, waarvan ze driekwart mochten houden; van de schat ging een klein deel terug naar Nederland en de rest naar musea in Oslo.

Sinds vorig jaar ligt het Noorse deel echter uitgestald in het hagelnieuwe milieucentrum op Runde, waar een kleine expositie rond de Akerendam is ingericht.

Een tikje vreemde plaats - de munten liggen uitgestald tussen opgezette papegaaiduikers, meeuwen en zeehonden - maar volgens de directeur van het milieucentrum is daar niks mis mee. De zee is immers van eminent belang voor dit deel van Noorwegen. Dankzij de warme golfstroom is het water hier zeer voedselrijk, waardoor de zeebodem bezaaid ligt met de eitjes van haring, kabeljauw en makreel; 2 procent van alle vis ter wereld wordt hier geboren. "Wat de Serengeti is voor Afrika, is dit gebied voor ons'', zegt ze, "daar zijn we natuurlijk heel zuinig op. En dan is ook een stukje zeevaartgeschiedenis hier op z'n plek.''

Zorgen de eilanden voor fiets- en wandelplezier, de fjorden bieden de natuurbeleving die uniek is voor Noorwegen. Indrukwekkend resultaat van krachten die ons bevattingsvermogen te boven gaan. Om stil van te worden, en dat is makkelijk want in dit uitgestrekte landschap ben je snel moederziel alleen. Alleen met de druppels op je capuchon.

Natuurbeleving in Noorwegen

Vliegen of varen
Ålesund heeft een eigen vliegveld (Vigra), op het eiland Roald, 20 km van de stad. Vluchten vanuit Nederland vereisen een overstap in Oslo of Kopenhagen. SAS onderhoudt een frequente verbinding tussen de diverse Scandinavische luchthavens.

De Hurtigruten, de meer dan honderd jaar oude veerdienst langs de hele Noorse kust, legt dagelijks aan in Ålesund. In de zomer vaart hij ook de Geirangerfjord in.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden