Sport op het werk brengt ziekteverzuim niet omlaag

Beeld Thinkstock

Het is de trend onder arbodiensten: een gezonde leefstijl stimuleren bij het personeel om het ziekteverzuim te laten dalen. Maar het effect blijkt minimaal. 

Inzetten op de gezondheid van werknemers levert de werkgever bijzonder weinig geldbesparing op. Preventieve maatregelen zijn een kostenpost maar hebben slechts een klein effect op het ziekteverzuim. De positieve gevolgen van gezond leven treden vooral op als mensen al met pensioen zijn. Dat stelt Allard van der Beek, hoogleraar epidemiologie van arbeid en gezondheid.

“Personeel stimuleren om meer te bewegen, gezonder te eten, of een cursus mindfulness te volgen; de werkgever heeft er weinig aan”, zegt Van der Beek. Hij is het hoofd van de afdeling sociale geneeskunde bij VU medisch centrum in Amsterdam en begeleidt al tien jaar onderzoeken naar kosten en baten van de bedrijfsgezondheidszorg.

Beter de roltrap wegdoen

“Bij leefstijlinterventies zie je dat werknemers gemiddeld een kilo of soms twee afvallen door te sporten en vaker fruit te eten. Maar dat leidt niet direct tot een lager ziekteverzuim. En als de begeleiding stopt, zitten de kilo’s er ook vaak snel weer aan. Daarom is het beter om de omgeving aan te passen, zoals de roltrap eruit, waardoor werknemers de trap wel moeten nemen. Dat geeft op langere termijn meer resultaat.”

Van der Beek is zeer zeker een voorstander van gezond leven. Hij gaat op de fiets naar het werk. De printer staat niet in zijn kamer maar bewust verderop in de gang van het universiteitsgebouw. En de hoogleraar hoopt wel zeker dat veel werkgevers de hamburgers de kantine uit doen en gezonde salades verkopen. “Maar dan wel vanuit goed werkgeverschap. Uit financieel oogpunt hoeft hij het niet te doen.”

Toch verkopen arbodiensten aandacht voor een gezondere leefstijl als een onontkoombare maatregel. ‘De werkgever kan hiermee op vele terreinen winst boeken: lager ziekteverzuim, minder werkdruk, meer voldoening, hogere motivatie, minder ongewenst verloop’, klinkt het ronkend op de websites.

Van der Beek: “Dat komt doordat de arbodienstverlening een markt is. En bedrijven weten niet wat werkt. Als de adviseur van een arbodienst een goed verhaal heeft, dan wordt dat gekocht. Maar een ondernemer die bootcamps organiseert of het personeel naar de fitness laat gaan, zorgt er alleen voor dat werknemers die dit toch al doen het nu gratis kunnen doen.”

Effectief

De hoogleraar pleit ervoor om de hele arbodienstverlening onder het zorgkostenstelsel te laten vallen. Het zou er toe leiden dat er met onzinnige maatregelen wordt gestopt. “In de zorg worden interventies alleen vergoed als wetenschappelijk is aangetoond dat het werkt. Zo is al jaren geleden aangetoond dat tiltrainingen niet helpen om rugpijn te voorkomen. Maar nog steeds worden ze gegeven en betalen de werkgevers ervoor.”

Ergonomische bureaustoelen op kantoor waardoor we rechtop zitten met voeten op de vloer en armen in een boog van 90 graden? “Wat schieten we daarmee op als we vervolgens ’s avonds drie uur lang op de bank liggen achter een tablet?” vraagt de hoogleraar zich af. “We moeten ons vaker afvragen of iets bewezen effectief is.”

Betere begeleiding

Uit onderzoek van het VUmc blijkt bijvoorbeeld dat deskundige begeleiding wel veel oplevert bij mensen die naar het ziekenhuis gaan vanwege chronische lage rugpijn. “Een klinisch arbeidsgeneeskundige coördineerde de aanpak die bestond uit een lichamelijk oefenprogramma en een aanpassing aan het werk. Alles in afstemming met de medisch specialisten. Dit had succes. Deze werknemers keerden gemiddeld vier maanden sneller terug op de werkvloer dan zonder begeleiding. Daarmee zijn de kosten er meer dan uit.”

In de praktijk vindt dergelijke begeleiding niet plaats. Dat komt volgens de hoogleraar omdat de zorgverzekeraar de kosten moet betalen als de begeleiding door professionals van het ziekenhuis wordt gedaan. Zorgverzekeraars vergoeden deze reïntegratietrajecten niet. Van der Beek: “De zorgverzekeraar vindt dat de BV Nederland dit moet oppikken omdat het de werkgever is die er financieel baat bij heeft.”

En zo heeft Van der Beek nog een argument waarom het beter zou zijn als arbodiensten onder de reguliere zorgfinanciering zouden vallen. “In theorie kan het ziekenhuis de rekening natuurlijk ook sturen naar het bedrijf of de arbodienst. Maar dat gebeurt ook niet. Jammer, want een investering in deze zorg levert een grote besparing op door een veel snellere werkhervatting.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden