Sport is geen bijzaak meer: maak kennis met het Sportief Elftal van Trouw

Marco van Basten in actie op het EK van 1988. Zijn optreden in de halve finale is het sportmoment van Elftallid Foppe de Haan.Beeld anp

Na het Filosofisch Elftal en de theologische variant heeft Trouw vanaf deze week ook het Sportief Elftal. Elke twee weken geven twee van de elf deskundigen hun mening over een actueel vraagstuk. Morgen de eerste aflevering, vandaag verklaart de redactie de rubriek en stelt ze de leden voor.

Is sport de belangrijkste bijzaak van het leven? Sportjournalist Kees Jansma zei dit ooit. De uitspraak, of een variant ervan, wordt ook toegeschreven aan wijlen de legendarische voetbalcommentator Herman Kuiphof en, jazeker, ook aan de in 2005 overleden paus Johannes Paulus II.

Zou het echt, de belangrijkste bijzaak van het leven? Sportredacteuren van Trouw moeten hun plaats weten: normaal gesproken achterin de dagkrant. Het vermogen tot relativeren hoort erbij. Waar gaat het over? Wedstrijden – er zijn lijnen getrokken, voor de start en voor de finish. Bij de eerste mag niemand te vroeg weg en dan maar zien wie als eerste bij de tweede komt. Of er staan doelen op een veld. De partij die er het vaakst de bal inschiet of -gooit, wint. Meer dan dat is het toch niet, kán het toch niet zijn?

Nee, als het tot de kern wordt afgepeld niet. Maar sport is uitgedijd. Een miljardenindustrie in het voetbal, waarin duizelingwekkende bedragen voor spelers worden betaald, voor mensen die beter dan anderen tegen een bal kunnen trappen. Aan andere sporten en evenementen is zoveel roem gehangen, buiten al het geld, dat de verleidingen onweerstaanbaar kunnen worden: doping, (seksueel) misbruik ook, de van de coach afhankelijke pupil die dromend van de mooie carrière (te) veel ondergaat.

Is nog vol te houden dat sport en politiek gescheiden moeten blijven, als sport door zoveel machthebbers ter meerdere eer en glorie van hen of hun systeem is gebruikt? Maar sport kan ook verbinden. Er moet niet al te idealistisch of verheven over worden gedacht, en structureel kan het vaak ook niet zijn. Maar het kán, zoals Nelson Mandela een verbond sloot met het witte rugbyteam om Zuid-Afrika na het apartheidsregime te verenigen, een voorbeeld dat juriste Marjan Olfers als een van de ‘spelers’ van ons elftal aanhaalt.

Sport is verweven in de maatschappij, met alle vragen die daarbij horen – verder weg van de waan van de dag, weg van de ontslagen voetbaltrainer, weg van de overwaaiende hype. Of sport de belangrijkste bijzaak van het leven is, is uiteraard aan eenieder voor zich om te bepalen. Sport is wel zo belangrijk geworden, en zo breed, dat die een rubriek verdient (met alle relativering van dien en onverminderd achterin de dagkrant) voor diepere beschouwingen over de uiteenlopende en uitdijende facetten van deze bijzaak.

Conny van Bentum

'Plezier is de basis.' De sportwet van oud-topzwemster Conny van Bentum.

52 jaar. Oud-zwemster. Won haar eerste nationale titel op 13-jarige leeftijd. Veroverde in het tijdperk van de ‘dopingzwemsters’ van de DDR drie olympische medailles: een bronzen (1980 in Moskou) en twee zilveren (1984 in Los Angeles en 1988 in Seoul). Is tegenwoordig teamarts van de Nederlandse vrouwenhockeyploeg en in het dagelijks leven huisarts.

Dierbaar sportmoment: "1975, tien jaar oud, eerste medaille op een Nederlands kampioenschap, waar mijn zieke vader bij was die drie maanden later aan darmkanker overleed."

Minke Booij

De sportwet van Minke Booij: 'Je moet het zelf doen en je hoeft het niet alleen te doen.'

41 jaar. Oud-hockeyster. Speelde 227 interlands. Werd één keer wereldkampioen met Oranje en drie keer Europees kampioen. Nam met de gouden medaille op de Olympische Spelen van 2008 in Peking als aanvoerster afscheid als international. Van maart 2015 tot midden 2017 manager vrouwenvoetbal bij de KNVB.

Dierbaar sportmoment: "De tien seconden voor het laatste fluitsignaal in de olympische finale van Peking. Dat intense gevoel van blijdschap, trots, tevredenheid en ook wel een beetje opluchting. Dit was mijn laatste kans op de ultieme medaille, en dat was gelukt. Ik zou stoppen en was daar ook aan toe. Dat moment op het veld vlak voor de enorme ontlading vond ik altijd het mooiste. De ontlading zelf was meer een roes."

Foppe de Haan

'Mijn sportwet: elke dag grenzen verleggen en plezier daaraan beleven.' Oud-voetbalcoach Foppe de Haan.

74 jaar. Oud-voetbaltrainer. Was van 1985 tot 2004 trainer van Heerenveen. Plaatste zich met die club in 2000 voor de Champions League. Werd in 2006 en 2007 Europees kampioen met Jong Oranje. Keerde eind 2015 voor driekwart seizoen terug bij Heerenveen. Was adviseur van bondscoach Sarina Wiegman bij het Nederlands vrouwenvoetbalteam, dat vorig jaar Europees kampioen werd.

Dierbaar sportmoment: "Het doelpunt van Marco van Basten tegen West-Duitsland in de halve finale van het EK 1988. Dit was mijn genoegdoening voor de schwalbe van Hölzenbein in de finale van 1974. Wat was ik toen kwaad en teleurgesteld."

Ivo van Hilvoorde

Ivo van Hilvoorde: 'Sport gaat over het vrijwillig opwerpen en overwinnen van onnodige obstakels. Die strijd leert iets over de mens, maar is in wezen, om met Albert Camus te spreken, een absurde poging jezelf te overstijgen.'

49 jaar. Als sportfilosoof verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en als lector aan Hogeschool Windesheim in Zwolle. Houdt zich bezig met filosofische, sociologische en bewegingswetenschappelijke vragen op het terrein van sport en bewegingsonderwijs.

Dierbaar sportmoment: "Hoewel ik als kind intens gelukkig kon zijn met de Tour-overwinning van Joop Zoetemelk of met mijn aanwezigheid bij de Uefa Cup-winst van PSV tegen Bastia in 1978, gaat er in termen van dierbaarheid niets boven het zien winnen van een dikke bandenrace door je eigen zoon."

Peter Murphy

Peter Murphy: 'Alles kan totdat het niet kan'.

70 jaar. Oud-volleybalcoach. Veroverde met het Nederlandse vrouwenteam brons (1985) en zilver (1991) op het EK. Was als technisch directeur van de volleybalbond betrokken bij het ‘Bankrasmodel’, waarmee de basis werd gelegd voor de gouden medaille van de mannen, in 1996 op de Olympische Spelen van Atlanta. Coacht nu coaches, zoals in diens Ajax-tijd Frank de Boer.

Dierbaar sportmoment: "Basketbalfinale Olympische Spelen 1972 in München: USA versus Sovjet-Unie. USA viert de overwinning: 50-49. Grote verwarring bij officials en spelers, de tijdklok wordt teruggedraaid met nog drie seconden te spelen. Een lange pass van Edeshko, opgepikt door Alexander Belov. Twee Amerikanen gaan plat en hij scoort: 50-51! Protest USA wordt verworpen. USA weigert de zilveren medaille in ontvangst te nemen."

Marjan Olfers

'Sport als algemeen belang. Sport is voor ons allen, ik vind dat de overheid daar een rol in moet spelen.' Bijzonder hoogleraar sport en recht Marjan Olfers.

48 jaar. Juriste. Bijzonder hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Maakte van juli 2011 tot april 2012 deel uit van de raad van commissarissen bij Ajax.

Dierbaar sportmoment: "Nelson Mandela die een verbond sluit met de witte aanvoerder van het rugbyteam van Zuid-Afrika. Het rugbyteam dat de townships bezoekt. Dat was een groot verzoeningsmoment. Sport kan oorlogen ontketenen, maar kan soms ook verbinden."

Bob van Oosterhout

Bob van Oosterhout. 'Yesterday’s homeruns don’t win today’s games. Babe Ruth gaf hiermee aan dat je elke dag een stapje beter zult moeten zijn.'

47 jaar. Sportmarketeer. Richtte in 1997 zijn bureau Triple Double op.

Dierbaar sportmoment: "Niets is zo mooi als het moment waarop voorafgaand aan een wedstrijd in, bijvoorbeeld, de NBA het volkslied wordt gespeeld. Kippenvel. Ongekend hoe sportieve passie, nationalisme, chauvinisme, licht, geluid en muziek samenkomen. Sport is entertainment!"

Rico Schuijers

'Zodra je denkt aan het resultaat, wordt de prestatie minder. Blijf in cirkel 1, in de flow', luidt de sportwet van psycholoog Rico Schuijers.

51 jaar. Sportpsycholoog. Begeleidde onder meer de Nederlandse waterpolosters die goud wonnen op de Olympische Spelen van 2008 in Peking.

Dierbaar sportmoment: "Goud van de waterpolovrouwen in 2008. Fantastisch eind van een prachtige samenwerking met coach en team. Eigen sportmoment: finishen in een mooie tijd in de marathon van New York van 2017."

Mart Smeets

'Mijn sportwet? Liefst puur natuur, maar ik weet dat ik naïef ben', zegt Mart Smeets.

71 jaar. Sportjournalist, oud-basketballer. Had 35 jaar een column in Trouw, tot 2013. Schreef in de laatste: ‘Ik heb vanaf de vroege jaren zestig in de topsport gezeten en ben er diep in ondergedompeld. Ik ben erin verzopen en ik ben belazerd, verbaasd en er ongelukkig en doodziek in geworden. Ik zag verlies en winst in diverse accolades door elkaar kringelen en begreep veel.’

Dierbaar sportmoment: "Moment dat ik mijn kind, mijn zoon, in een olympisch stadion zag spelen met een ander kind, mijn dochter, naast me. Toen was alles goed."

Jurryt van de Vooren

'Sport is veel te belangrijk om alleen aan de sport over te laten', zegt historicus Jurryt van de Vooren.

48 jaar. Sporthistoricus. De enige Amsterdammer die, in 1996, is afgestudeerd op Feyenoord, op de wederwaardigheden van die club van 1933 tot 1945.

Dierbaar sportmoment: "De opening van de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. Als ik in een tijdmachine mag stappen voor één reis, ga ik hierheen. Zodat ik met eigen ogen kan zien wie als eerste ooit het olympisch vuur heeft aangestoken, want dat weten we nog steeds niet. Om de mensen te ontmoeten die de sport van de vorige eeuw hebben gevormd. En om dagenlang door het stadion en de stad te zwerven om het grootste sportevenement mee te maken dat ooit door ons land is georganiseerd."

Bettine Vriesekoop

'Combineren is innoveren', aldus Bettine Vriesekoop.

56 jaar. Oud-tafeltennisster. Werd Europees kampioen in 1982 en 1992. Won het Top 12-toernooi twee keer, in 1982 en 1985. Studeerde sinologie aan de Universiteit van Leiden. Schreef diverse boeken over haar ervaringen in China.

Dierbaar sportmoment: "Mijn tweede Europese titel in 1992 die ik als een overwinning op mezelf beschouw, en mijn open Franse titel in 1982 waarbij ik de Chinese nummers één, twee en drie van de wereld op rij versloeg. Ik ben fan van duelsporten. Zowel de slag- als de denksporten zijn interessant, omdat het tussen twee mensen gaat waarbij de een bij elk punt een spaak in het wiel van de ander kan steken."

"Wereldkampioen worden we vrees ik nooit meer", zei voetbalverslaggever Henk Hoijtink bij zijn verkiezing vorige week tot sportjournalist van het jaar.

Lees de bijdragen van het Theologisch Elftal en van het Filosofisch Elftal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden