Spoorwegmuseum toont 'beladen trein'

Expositie belicht rol van spoorwegen bij Jodentransporten in Tweede Wereldoorlog

Een lege wagon, weinig lichtinval en stemmen die de getuigenissen van overlevenden navertellen. De expositie 'Beladen treinen' van het Spoorwegmuseum in Utrecht blikt met weinig middelen terug op de rol van spoorwegen tijdens Jodentransporten in de Tweede Wereldoorlog.

De expositie, die sinds gisteren toegankelijk is voor bezoekers, is een belangrijke aanwinst voor de vaste collectie van het museum, vertelt museumdirecteur Paul van Vlijmen. "Wij twijfelden lang hoe we deze zwarte bladzijde in onze geschiedenis konden aankaarten in een museum dat vooral gericht is op vermaak. In deze expositie hebben we een permanente plek gegeven aan bijzondere verhalen en informatie over de deportatie van Joden, Roma en Sinti tijdens de Tweede Wereldoorlog."

Centraal punt van de expositie is een houten wagon die in 2002 in Roemenië werd gevonden, van het type dat gebruikt werd voor de Jodentransporten. De wagon is te zien op het buitenterrein van het museum, grenzend aan de tuinen van de buurtbewoners, waardoor nu en dan stemmen en geluiden van buitenaf te horen zijn. Een bewuste keuze, vertelt expositieontwerper Herman Kossmann. "Ook tijdens de deportaties in de Tweede Wereldoorlog ging het alledaagse leven voor veel anderen gewoon door."

Kossmann koos ervoor om de verhalen van slachtoffers en buitenstaanders van elkaar te scheiden. In de leeg gestripte wagon zijn de getuigenissen van de gedeporteerden te horen, terwijl er buiten op een interactief beeldscherm meer te lezen is over verhalen van een toenmalige wereldleider als Winston Churchill, maar ook een plaatselijke Joodse banketbakker die zelf ternauwernood aan deporatie ontsnapte.

De opstelling biedt ook inzicht in de logistiek van de transporten, weergegeven op Europese, Nederlandse en Utrechtse kaarten. Opvallend is daarbij de rol van het voormalige Maliebaanstation, waar het Spoorwegmuseum momenteel is gevestigd. Circa 1200 Joden werden vanaf dit station naar verschillende vernietigingskampen in Oost-Europa vervoerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden