Spoorboekloos rijden: het klinkt mooi, maar komt het er ooit nog van?

Beeld Archieffoto ANP/ Lex van Lieshout

Gedachteloos het perron op lopen en zonder lang te wachten de eerstvolgende trein instappen. Spoorboekloos rijden wordt wel gezien als het hoogst haalbare in de wereld van het openbaar vervoer. Gaat het er nog van komen?

Deze week stond het ook in de toekomstplannen van de vier OV-bedrijven en de NS: de trein moet op drukke lijnen vaker per uur gaan rijden. Maar heel nieuw is het idee voor hoogfrequente treinverbindingen niet. Er wordt zelfs al jaren aan gewerkt om dit mogelijk te maken.

Sinds 2007 wordt er al gesproken over het zogeheten spoorboekloos rijden: met de trein reizen zoals je met de metro reist. Daarbij duurt wachten niet langer dan tien minuten, dus controleren wanneer de trein precies komt is overbodig. Dit spoorboekloos rijden zou het leven van de treinreiziger een stuk makkelijker maken. Toenmalig ProRailtopman Bert Klerk droomde er in 2008 al van en in 2010 besloot de overheid grote investeringen te doen om het mogelijk te maken: zes intercity's en zes sprinters per uur op de drukste lijnen in de Randstad, Brabant en Gelderland.

Een eerste proef in 2009 met het spoorboekloos reizen verliep naar wens. De tweede proef in 2010 verliep een stuk stroever. Vooral in de eerste weken van de proef zaten de sprinters overvol. Toch was er toen nog de overtuiging dat er op een paar trajecten al op korte termijn spoorboekloos rijden kon worden ingevoerd. En in 2020 zou het zogeheten programma Hoogfrequent Spoorvervoer helemaal af zijn. "Treinen rijden af en aan. Het pure metrogevoel", zo schetste minister Melanie Schultz van Haegen de toekomst tijdens een speech in 2011. Totale kosten van het programma: 4,4 miljard euro.

Kwartierdienst
Maar in 2013 worden de ambities al bijgesteld. Staatssecretaris Wilma Mansveld schrijft april dat jaar dat elke tien minuten een intercity en een sprinter niet echt nodig is, omdat de vervoergroei tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad vertraagd is ten opzichte van eerdere vooruitzichten. Met een kwartierdienst op deze lijnen wordt de reiziger ook voldoende bediend. Uiteindelijk wil de staatssecretaris wel naar zes intercity's en zes sprinters, maar pas op de lange termijn, denk aan de periode 2025 tot 2030.

Als er in 2015 berichten naar buiten komen over financiële tekorten bij ProRail doet reizigersorganisatie Rover een opmerkelijke uitspraak. Spoorboekloos rijden hoeft wat betreft de belangenclub niet meer. "Ieder kwartier een trein is vaak genoeg", zegt voorzitter Arriën Kruyt. Hij heeft liever dat de miljarden worden besteed aan het verminderen van het aantal storingen bij ProRail en aan het oplossen van materieeltekorten bij de NS.

Inmiddels is het 2016. De bureaucratische rompslomp van tracébesluiten en bestuursovereenkomsten is nog volop aan de gang. Aan zo'n vijf projecten die het spoorboekloos rijden mogelijk moeten maken wordt daadwerkelijk gewerkt. De planning is uitgerekt: 2018 zou spoorboekloos rijden moeten kunnen op de treinlijn tussen Amsterdam en Eindhoven, uiterlijk 2028 moet alles rond zijn.

Financieel zorgenkindje
Probleem is dat het Programma Hoogfrequent Spoor een financieel zorgenkindje is geworden. Mogelijke budgettekorten hangen als donderwolken boven de nog aan te pakken projecten. Een van de oorzaken van het mogelijke tekort is een bezuiniging die het eerste kabinet van Rutte op het project heeft ingeboekt van 194 miljoen euro. Na de zomer zal staatssecretaris Sharon Dijksma met de Tweede Kamer verder praten over deze tekorten, zo laat een woordvoerder weten.


Toch gloort er hoop voor de reiziger. "Ga er maar vanuit dat het doorgaat", zei ProRail-topman Pier Eringa eind vorige maand over spoorboekloos rijden tussen Amsterdam en Eindhoven, zo schreef treinreiziger.nl. En nu willen de OV-bedrijven zelfs extra wijzigingen in de infrastructuur om frequentie en snelheid te verhogen. Het pure metrogevoel ligt dus nog altijd in het verschiet. Vroeg of laat.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden