Spookverkiezingen in een spookstad, dat is ’t zo’n beetje

Hoe het vanavond ook uitpakt, één ding staat nu al vast: zelden zullen raadsverkiezingen op zo’n grote schaal misbruikt zijn. Dat ligt niet aan de kiezer, die vandaag naar eer en beste weten zijn stem uitbrengt. Maar aan een nationale elite van partijleiders (Wilders incluis) die zichzelf en de natie in een spookwereld gevangen houden.

Willem Breedveld

In die wereld draait het al lang niet meer om de prestaties van de gemeenteraad, maar om de machtsposities van de nationale partijleiders. Is Bos wel of juist niet de draaikont, waar het CDA hem van beschuldigt? Hoe zit het met het regietalent van Balkenende? Hoe terecht is het dat hij opnieuw voor de ’hoofdprijs’ gaat? Of zijn beide heren zo langzamerhand niet een beetje sleets geworden? Zo ja, wie zijn dan wel de meest aangewezenen om leiding te geven aan het benarde vaderland? Wilders misschien? En te midden van die werveling tekent zich nu al de coalitievraag af: hoe moet het verder? En dan te bedenken dat de kiezer dit circus nog tot 9 juni voorgeschoteld krijgt. Om gek van te worden.

Ik begrijp daarom de moedeloos makende wanhoop wel die zich van de ooit zo strijdbare Adri Duive-steijn meester heeft gemaakt. In de Volkskrant van gisteren schetst het oud-PvdA-kamerlid en thans wethouder in Almere hoe zijn stad met deze verkiezingen in een ’schemergebied’ terecht is gekomen. Van één van de veiligste steden in Nederland, waarin naar zijn overtuiging grote consensus bestaat over de belangrijkste vraagstukken, transformeerde de stad zich dankzij Wilders en de media tot centrum van maatschappelijke onvrede over verloedering, vreemdelingen en straatterrorisme. Wilders zal er ongetwijfeld een klapper maken. Maar, aldus Duivesteijn, daarmee dient hij vooral zijn ’nationale agenda’. Almere zelf schiet er weinig mee op, want de overige partijen zitten niet te wachten op een verbod op het bouwen van nieuwe moskeeën, het reduceren van cultuursusbidies, oprichting van stadscommando’s, of de afschaffing van riool- en afvalstoffenheffing.

Zijn waarneming klopt in zoverre dat het PVV-verkiezingsprogram weinig met de stad als zodanig van doen heeft. Toen Wilders daar donderdagavond zijn opwachting maakte deed Almere al evenmin ter zake. Zelfs zijn publiek kwam van ver, uit Zeeuws-Vlaanderen, Limburg en zelfs Oost-Groningen. Spookverkiezingen dus in een spookstad, dat is het wel zo’n beetje. Maar toch, onbegrijpelijk is het niet. De reden daarvoor ligt besloten in het woordje ’consensus’ dat Duivesteijn bezigde. Het mag zo zijn dat Almere zijn zaakjes in bestuurlijk opzicht dik voor elkaar heeft, de werkelijkheid is dat dit op de kiezer bar weinig indruk maakt.

Misschien zijn Almeerders tot de conclusie gekomen dat het in hun stad weinig verschil maakt of je lokaal op de PvdA, het CDA, of de VVD stemt. Met elkaar zitten ze immers in hetzelfde keurslijf, waarin de nationale politiek alle gemeenten hebben ingesnoerd. Ze kunnen bij wijze van spreken geen kant op. Ondertussen kijkt diezelfde Almeerder avond in avond uit naar de televisie, waarin hij ziet hoe elders in het land van alles gebeurt wat hem niet bevalt, waar-ie chagrijnig van wordt en opstandig. Op zichzelf is het daarom niet zo gek dat zo’n kiezer zijn heil zoekt bij Wilders.

Maar feit is ook dat dit nooit gebeurd was als het lokale bestuur in staat was om zelf het verschil te maken. Als het vrij was om zelf over zijn budget te beschikken, zelf belastingen zou mogen heffen en samen met de eigen burgers een eigen program kon opstellen. Dan heeft Almere een Wilders niet nodig en zouden we ons ook in de rest van het land spookverkiezingen kunnen besparen. De opkomst van lokalo’s wijst er op dat het die kant op moet. En het zal ook zeker gebeuren als straks ook de nationale elite beseft dat van deze spookverkiezingen niemand wijzer wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden