Splitsing dreigt in Turkse AKP

'Titanen' Gül en Erdogan voeren strijd over inhoud presidentsambt

De Turkse premier Tayyip Erdogan krijgt concurrentie uit onverwachte hoek. In zijn ambitie om de nieuwe, machtigere president van het land te worden, wordt hij gedwarsboomd door de andere sterke man van het land: de huidige president Abdullah Gül.

Binnen de regerende AK-partij rommelt het al enige tijd. Het is gedaan met de harmonie, waarbij premier Erdogan niets dan lof kreeg toegezwaaid. Nadat Erdogan zijn plannen voor een machtiger presidentschap uit de doeken had gedaan, is de saamhorigheid verdwenen.

De mildere Abdullah Gül heeft in een toespraak gepleit voor meer democratie, vrijheid van meningsuiting en toenadering tot Europa. Bovendien heeft hij de invoering van een machtigere presidentiële functie afgewezen.

Zijn betoog wordt in Turkse politieke kringen gezien als voorbode voor een splitsing binnen de AK-partij. De vraag is nu of Abdullah Gül het bij de presidentsverkiezingen in 2014 tegen premier Erdogan gaat opnemen.

Schrijver en politiek-analist Hasan Cemal zegt dat hij zich nog niet aan zo'n voorspelling durft te wagen. "Maar", zegt hij, "we weten dat de premier en de president, ook al hebben ze samen de AKP opgericht en aan de macht geholpen, onderling altijd een onuitgesproken concurrentie hebben ervaren."

Gül en Erdogan verschilden in het verleden vaak met elkaar van mening, maar toch konden ze samen door. Nu zijn de meningsverschillen volgens Cemal zo groot geworden dat ze niet meer onder het tapijt kunnen worden geveegd. "Erdogan wil alle macht naar zich toetrekken en lijkt weinig boodschap te hebben aan de verbetering van onze democratie. Of Gül wel of niet de strijd aangaat met Erdogan weten we niet, maar het is in ieder geval goed dat hij kritiek levert op de gang van zaken."

Erdogans plannen over zijn eigen toekomst zijn inmiddels duidelijk. Door zich voor de 'laatste' keer als partijleider te laten kiezen, heeft hij duidelijk gemaakt dat hij het presidentiële paleis op het oog heeft. En tot 2014 moet de functie van de president veranderen van een ceremoniële in een besturende, net als die in Frankrijk.

Een recent onderzoek toont echter dat een grote meerderheid van het Turkse volk tegen Erdogans plan is om het politieke stelsel grondig te veranderen. Hetzelfde onderzoek laat zien dat bij een eventuele presidentsverkiezing waar beide mannen aan meedoen, meer dan de helft op de huidige president Gül zou stemmen. Tayyip Erdogan, de man die als premier de lakens uitdeelt in Turkije, heeft volgens dat onderzoek de steun van slechts 25 procent van het electoraat.

Nu de strijd tussen de 'titanen' lijkt losgebarsten, speculeert de Turkse pers druk over wie bij wie hoort. De jongste ontwikkelingen laten zien dat ministers Ali Babacan en Mehmet Simsek bij het kamp Gül horen. De twee ministers hebben de leiding over de Turkse economie en staan bekend om hun pro-westerse ideeën. Erdogan, die in zijn lange toespraak over de nieuwe tijd met geen woord over de Europese Unie repte, leverde openlijk kritiek op de economische leiding. Als op die kritiek het wegsturen van de vooraanstaande ministers volgt, is de scheur binnen de partij werkelijkheid geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden