Spitsroeden lopen betekent nu ook op eieren lopen

De uitdrukking 'spitsroeden lopen' wordt gemiddeld elke week wel een keer in een Nederlandse krant aangetroffen. Volgens de woordenboeken heeft deze uitdrukking twee betekenissen, maar in de media wordt ze steeds vaker in een derde betekenis gebruikt.

Van Dale vermeldt dat 'spitsroeden lopen' van oorsprong verwijst naar een militaire straf waarbij de veroordeelde met ontblote rug tussen twee rijen met puntige stokken gewapende soldaten moest lopen. Dat was niet alleen een vernederende, maar ook zware straf. Sommige soldaten vonden zo de dood.

Sinds lang wordt 'spitsroeden lopen' echter niet meer in die betekenis gebruikt, maar in een tweede, figuurlijke betekenis: 'een openbare vernedering moeten ondergaan omdat men iets verkeerds gedaan heeft'.

In bijna de helft van de gevallen dat de uitdrukking in de krant figureert, blijkt 'spitsroeden lopen' nu echter iets anders te betekenen: 'behoedzaam te werk gaan'. Zo schreef Trouw vorige week naar aanleiding van het feit dat Jean Claude Juncker zich bij de formatie van de Europese Commissie geen missers meer zou kunnen permitteren: 'Juncker loopt spitsroeden'. Eerder dit jaar had SGP-voorman Van der Staaij al eens gezegd dat debatteren over een individuele justitiële zaak 'spitsroeden lopen' is, want 'je hebt de regels van de rechtsstaat ten volle te respecteren, maar ook recht te doen aan de maatschappelijke onrust.' Het lijkt er dan ook op dat 'spitsroeden lopen' synoniem geworden is met een andere, in de politiek eveneens populaire uitdrukking, namelijk 'op eieren lopen'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden