Spiritueel oplaadpunt voor alle christenen

reportage | In een oud klooster in Diepenveen bouwen christenen een leefgemeenschap. 'Nieuw Sion' toont een belangrijke ontwikkeling in christelijk Nederland. Voor twist en verdeeldheid is geen ruimte meer.

In de verte slaat de dieselmotor van een tractor aan. Het geronk onderstreept de stilte rondom Sion, de abdij in Diepenveen (Overijssel) waaruit de laatste monniken vorige maand vertrokken. "Een aards paradijs", verzucht Peter Dullaert bij de aanblik van kloosterkerk, bomen en weilanden. Waar onlangs nog een handvol broeders leefde, wil Dullaert een nieuwe plek van gebed, stilte en bezinning. Hier, bij de monumentale gebouwen, de oude tuinen en de historische begraafplaats, verrijst een spiritueel centrum.

Peter Dullaert (59) is de voorzitter van de pas opgerichte stichting Nieuw Sion. Het is de bedoeling dat in de loop van het jaar zo'n vijf tot tien personen op het terrein komen te wonen. Gezinnen maar ook alleenstaande mannen en vrouwen die zich aangetrokken voelen tot een contemplatief leven. De traditie die door de monniken is begonnen, moet zo verder gaan. Wie wil, vertelt Dullaert terwijl hij voorgaat naar binnen, kan in de nabije toekomst een tijd in een van de gastenverblijven logeren.

Toen bekend werd dat de monniken zouden verhuizen naar Schiermonnikoog, lieten verschillende gegadigden hun oog vallen op het klooster. Uiteindelijk besloot een aantal onder de naam 'Nieuw Sion' de handen ineen te slaan. Vandaag zitten vier van hen aan tafel in een van de bijgebouwen. Ze spreken over de plannen. "Wij komen uit zo'n beetje de hele breedte van de kerkelijke kaart van Nederland", zegt Mees te Velde (65). Hij heeft plaatsgenomen naast Dullaert en vertelt dat de initiatiefnemers uit kerkelijke stromingen komen die tot voor kort nog vaak met de rug naar elkaar stonden. Te Velde was tot zijn pensioen, afgelopen jaar, rector van de theologische universiteit van de vrijgemaakt-gereformeerde kerken in Kampen. Dullaert is oud-pastor van de rooms-katholieke Lebuïnusparochie in het nabijgelegen Deventer. Ooit was het ondenkbaar dat ze aan één tafel zouden zitten. Bij de groep zit ook Harry Haagen (65), die al langer als leek bij abdij Sion betrokken was. De laatste die aanschuift is penningmeester Jan Banninga (52). Hij is in Deventer lid van de Nederlands gereformeerde kerk, eveneens een klein orthodox-gereformeerd kerkgenootschap.

De schroom voorbij

Nieuw Sion toont een belangrijke ontwikkeling in christelijk Nederland. Na eeuwen van verdeeldheid zijn christenen de schroom om samen te werken voorbij. Ze moeten wel. Ontkerkelijking zorgt ervoor dat de christenen die overblijven elkaar omarmen. Voorzichtig wordt er aan elkaars tradities en gebruiken gesnuffeld. "We leven in een tijd waarin er veel ruimte komt om samen aan de eenheid te werken", zegt Harry Haagen. De anderen knikken. Te Velde: "We hebben het niet langer over wat ons verdeelt, maar wat ons bindt." Haagen: "Was het toeval dat we elkaar vonden? Ik denk het niet."

Te Velde haalt Stefan Paas aan, een theoloog die onlangs een door veel christenen positief ontvangen boek schreef over christelijke missie in het ontkerkelijkte Nederland. Hij beschrijft daarin hoe de christelijke cultuur nog verder zal verdwijnen.

Te Velde: "Op een plek als deze kun je je dan terugtrekken voor persoonlijke bezinning. Bovendien kunnen christenen elkaar hier vinden. Dit wordt een spiritueel oplaadpunt."

Het landgoed tussen de bomen is daarvoor uitermate geschikt, menen de vier mannen. "Echt een heilige plek", zegt Haagen. Dullaert: "Ik heb berekend dat hier de afgelopen 125 jaar 320.000 gebedsdiensten plaatsvonden." Haagen: "Het gebed komt je hier door de broekspijpen naar binnen." Dullaert glimlacht, hij citeert een lied: "Hier hangt nog de wolk gebeden van hen die ons zijn voorgegaan."

De abdij, tussen 1890 en 1956 in verschillende fasen gebouwd, wordt omzoomd door bossen en weiden. In december vertrokken vier monniken naar het Schiermonnikoog, drie ouderen gingen naar de moederabdij in het Belgische Westmalle. Het klooster, dat berekend is op zo'n zestig broeders, was veel te groot geworden. Zo kwam na 132 jaar een einde aan het trappistenklooster in het Sallandse boerenland. Alleen de kluizenaar bleef. Hij woont nog een korte periode in zijn hut achter een heg.

Sporen

De sporen van de vorige bewoners zijn nog overal te zien. In de wasserij ligt een berg wasgoed. Aan een hanger bungelt een jasje. Verderop in de boekbinderij ligt gereedschap op de werkbank. Het lijkt alsof er zo weer een broeder binnen kan lopen om zijn karwei af te maken. In een kamertje is een oud groepsportret te zien. Het is het klooster in betere tijden. Drie rijen dik kijken mannen in zwart-witte pijen ernstig in de lens.

Het valt Mees te Velde op dat veel medeprotestanten de laatste jaren af en toe enkele dagen in een klooster rondbrengen. Hij vindt het niet vreemd dat juist protestanten aangetrokken worden door de kloostertraditie met rituelen en een vast dagritme. "Wij wonen als gereformeerden vaak in een wolk van woorden. Maar daarmee heb je nog geen persoonlijk geloof. In een ritme van rust en stilte kun je God tegenkomen. Hier kun je in stilte nadenken over God."

Plekken als deze mogen niet verloren gaan, concluderen de vier aan tafel. "In een klooster kun je de hectiek van het dagelijks leven loslaten. Dat kan in onze samenleving steeds minder", zegt Te Velde. "Mensen zijn ook niet genoeg meer geaard in de natuur. Dat is nu net wat je hier vindt." Volgens Jan Banninga verschilt het kloosterleven niet zoveel van de gereformeerde spiritualiteit. "Wij bidden thuis ook drie keer per dag en lezen uit de Bijbel. In een klooster heb je een andere vorm, maar wel dezelfde gerichtheid." Te Velde: "Het gaat om de gerichtheid op God en op Christus. Daarin vinden wij elkaar." Banninga: "In stilte en rust ervaar je God."

Abdij Sion in Diepenveen. Van links naar rechts: Peter Dullaert, Harry Haagen, Jan Banninga en Mees te Velde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden