Spiritualiteit zit in de dagelijkse dingen

Op de vraag ‿Hoe laadt u zich weer op?‿ antwoorden de respondenten met ‿een goed boek‿, ‿een fijn gesprek‿ en ‿een lekker televisieprogramma‿. (Foto Werry Crone, Trouw)

De meeste mensen ervaren meer spiritualiteit in hun dagelijkse bezigheden dan in religieuze bijeenkomsten. Werken en lezen wordt belangrijker gevonden dan bewust contact zoeken met het goddelijke en heilige.

Dat blijkt uit een onderzoek naar tijdsbeleving dat godsdienstpsychologe Joke van Saane van de Vrije Universiteit hield in het kader van de Maand van Spritualiteit, met als thema ’Tijd maken’. Van Saane vroeg de respondenten of en op welke manier zij ’tijdloosheid’ ervaarden, een klassiek spiritueel begrip.

„De traditionele vorm van spiritualiteit vinden is een religieuze bijeenkomst bezoeken; een dienst, een mis. Slechts 17 procent van de ondervraagden zei doelbewust naar tijdloosheid te streven”, zegt Van Saane. De overige 83 procent ervaart tijdloosheid tijdens het werk en als ze in de natuur zijn. Van Saane concludeert dat spiritualiteit veel dichterbij is dan veel mensen denken: in de dagelijkse dingen. „Dat sluit aan bij de theorieën van de Duitse lutherse theologe Dorothee Sölle en het gedachtengoed van de hedendaagse spiritueel leermeester Eckhart Tolle.”

Aan het internetonderzoek van de VU deden voornamelijk (66 procent) hoogopgeleide vrouwen mee. Gevraagd naar de grootste tijdsslurper noemden zij hun werk. „Tegelijkertijd zien die vrouwen hun baan als de grootste zingever en vervulling van hun leven”, zegt Van Saane. De onderzoekster had verwacht dat werken negatiever beoordeeld zou worden. „Ik kon me voorstellen dat mensen het belastend vinden dat werk en privé steeds vaker door elkaar heen lopen. Ook thuis kun je inloggen op je kantoor. Maar die flexibiliteit en keuzevrijheid worden juist als iets positiefs ervaren.”

Het idee dat mensen snakken naar vrije weekeinden, lange vakanties en sabbaticals, is ook een misvatting, blijkt uit het onderzoek. Op de vraag ’Hoe laadt u zich weer op?’ antwoorden de respondenten met ’een goed boek’, ’een fijn gesprek’ en ’een lekker televisieprogramma’. Bovendien, tekent 60 procent van de ondervraagden aan, slaat de verveling tijdens vakanties vaak toe. „Dat kan te maken hebben met de bestemming”, zegt Van Saane. „Natuurvakanties zijn (met 60 procent) erg in. Stedentrips en strandvakanties blijken veel minder populair.”

Mensen verlangen niet naar een wereld zonder tijd (81 procent), blijkt uit het onderzoek. „Tijd hoort bij ons”, zegt Van Saane. „Tijd zet een grens tussen het een en het ander en maakt wat er tussenin zit waardevoller.”

Joke van Saane voert haar onderzoek vrijdag ook uit onder de bezoekers van de Nacht van Spiritualiteit in Amsterdam. Tijdens die avond (’Een spoedcursus traagheid’) krijgen bezoekers antwoord op vragen als: hoe maak je tijd voor de dingen die er echt toe doen en hoe ervaar je tijd?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden