Spionnetje

In Stratego, een spel dat het moet hebben van duidelijke hiërachieën, is de spion tegelijkertijd het laagste van het laagste én een gevaarlijke klant. Iedereen kan hem slaan maar zelf is hij de enige die de hoogste officier, de maarschalk, uit de weg kan ruimen. Uiteraard kent het nobele schaakspel zo'n dubieuze figuur niet, daar wordt met open vizier gestreden, maar wereldvreemd is dat wel. Spioneren behoort namelijk tot de oerbezigheden van de mens en alle culturen doen er sinds mensenheugenis aan. Jozua en Kaleb, door Mozes als verspieders naar Kanaän gestuurd om te kijken of dat land een beetje te veroveren valt, schoppen het als spionnen zelfs tot geloofshelden. Want zo gaat het met dergelijke lieden, geëerd en gedecoreerd door de zender, veracht door de bespioneerde. Vroeger was spioneren in Nederland een openbaar bedrijf. Je had er zelfs een instrument voor, een spiegeltje dat je aan het raam bevestigde en waarmee je voorbijgangers en straattafereeltjes in de gaten kon houden, het zogeheten spionnetje. Het is al een hele tijd geleden dat ik zo'n ding gezien heb maar misschien bestaan ze in enkele onontwikkelde streken van Nederland nog. Tegenwoordig spioneren we liever via de webcam. Het schijnt dat onverlaten via jouw webcam kunnen kijken wat je aan het doen bent, de beste remedie is het ding af te plakken, horen we. Maar dat houdt de NSA, die alles van ons wil weten, niet buiten de deur. Kortom, we worden bespied, zoveel staat wel vast, maar we doen het zelf ook met enige regelmaat, vrees ik, vooral buren zijn makkelijke prooien van alledaagse bespieding. Ik maak me er zelf ook schuldig aan al ben ik slechts een beunhaas, ik koekeloer wel eens uit mijn ooghoek naar de overkant van de straat waar zich in mijn geval de Jellinek-kliniek bevindt en waar ik recht in de kamer van patiënten kan kijken, maar veel bijzonders valt er niet te zien. Er loopt soms iemand verwilderd heen en weer en ooit zag ik er een frêle meisje in bed stappen maar erg opwindend is het uitzicht niet. Ik geneer me er ook altijd een beetje voor, zou ze willen toeschreeuwen, doe de gordijnen dicht. Iemand zei eens: jij schaamt je voor iedereen behalve voor jezelf. Dat was vast niet positief bedoeld maar ik leg het maar in mijn voordeel uit: het decorum van anderen gaat me ter harte. Ook president Hollande van Frankrijk werd bespied, zoals gebruikelijk in onze cultuur. Ze zagen hem 's nachts met helm en scooter naar zijn minnares rijden. Hollande kwaad maar hij gaat z'n volgers niet vervolgen. Dat laat hij over aan zijn minnares, Julie Gayet. Misschien een blijk van 's mans emancipatie? Heer beschermt dame niet langer maar die mag het zelf doen. Dat leren we allemaal van het spionnetje. En ook dat ze in Frankrijk, voorheen land van Verlichting en oh-la-la pikanterie, inmiddels slecht tegen zaken als homohuwelijk en vreemdgaan kunnen. De beroemde Zwarte Beertjes pocket 'Nachten van Parijs' uit 1957, van Jan Brusse, waar ik mijn eerste blote vrouwenborst uit oppikte, is inmiddels een historisch geschrift uit lang vervlogen tijden, dat is wel duidelijk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden