Spioneren op slachterijen mag weer in Idaho

Amerikaanse rechter maakt korte metten met een wet die dierenactivisten muilkorft

Het was een vreselijk gezicht. Een koe die niet meer op haar benen kon staan, werd aan de nek achter een vorkheftruck door de stal gesleept. Een andere koe hing half over het hek en werd geslagen en nog eens geslagen om haar op de goede plek te krijgen.

Het is nog steeds een vreselijk gezicht: het filmpje dat actievoerders in het geheim maakten van de toestanden bij melkveebedrijf Bettencourt Dairies, in de Amerikaanse staat Idaho, staat nog op YouTube. Het ging de wereld rond en bracht het bedrijf (met 38.000 melkkoeien op zes locaties) en de hele veehouderijsector van landbouwstaat Idaho in verlegenheid. Eigenaar Luis Bettencourt beloofde beterschap en ontsloeg iedereen die in de video te zien was. Het parlement van de staat reageerde ook doortastend: zulke filmpjes mochten nooit meer gemaakt worden. Wie ze toch maakte, kon de gevangenis indraaien.

Ag-gag laws heet het soort wet dat in Idaho werd aangenomen: agrarische muilkorfwetten. En Idaho is niet de enige staat in de VS die ze heeft. Inmiddels is in zeven andere staten met een belangrijke landbouwsector - en bijbehorende lobby-organisaties - zo'n wet in werking getreden, en bij de rechter aangevochten. In nog een aantal staten is er een wet in de maak. Maar het tij lijkt te gaan keren, want eerder deze maand verklaarde een federale rechter de ag-gag wet van Idaho ongrondwettig.

Dat in die andere staten de rechter er ook korte metten mee zal maken, is niet zeker, want er is veel variatie. In Wyoming is het verboden om stiekem opnamen te maken van gebeurtenissen op privéterrein. Zulke opnamen mogen bovendien niet gebruikt worden als bewijsmiddel in een rechtszaak. In Iowa is het een misdaad geworden om onder valse voorwendselen in dienst te treden van een bedrijf waar dieren zijn. In Montana mag je zo'n bedrijf niet binnengaan om te filmen of te fotograferen 'met het oogmerk het bedrijf te schaden'. De uitwerking is wel steeds hetzelfde: actievoerders worden gefrustreerd in hun pogingen consumenten op de hoogte te brengen van de manier waarop hun vlees uit het dier wordt gehaald.

En dat terwijl Amerika daar toch zo'n mooie traditie in heeft: in 1904 ging Upton Sinclair werken in Packingtown, de wijk in Chicago waar slachterijen en vleesverwerkers zaten. Hij wilde schrijven over de slechte en gevaarlijke arbeidsomstandigheden, maar het boek 'The Jungle' dat het resultaat was, miste een beetje zijn doel. Amerika werd niet kwaad over de onderdrukking van arbeiders maar over de onhygiënische manier waarop daar in Chicago met voedsel werd omgegaan. De federale overheid greep in, het fenomeen inspecteur deed zijn intrede in die bedrijven.

Naar die traditie verwees rechter Lynn Winmill toen hij de ag-gagwet van Idaho ongrondwettig verklaarde. "Vandaag zou Upton Sinclairs handelen hem blootstellen aan vervolging", schreef hij in zijn vonnis. "Dat zou het publieke debat inperken en dat staat het eerste amendement van de Grondwet niet toe."

Volgens Winmill is de wet om te beginnen overbodig omdat er al wetten zijn die laster, op verboden terrein komen en valsheid in geschrifte strafbaar stellen. Maar hij was er ook niet voor om die op actievoerders toe te passen: "De remedie voor de uiting van een misleidende of ongewenste mening, is nog meer meningsuiting, niet een afgedwongen stilte."

Het is de eerste keer dat een federale rechter zo'n hard standpunt inneemt tegen een ag-gagwet. Mogelijk gaat de staat Idaho er nog tegen in beroep en dan kan de zaak bij het Hooggerechtshof uitkomen, voor een landelijk geldige uitspraak.

Maar actievoerders tellen nu al hun zegeningen: in de staten waar boeren en slachterijen nog bezig zijn met lobbyen voor een muilkorfwet, zal de uitspraak van rechter Winmill misschien net genoeg gewicht in de schaal leggen om dat te laten mislukken. En bij sommige veehouders begint door te dringen dat ze misschien beter de techniek van de actievoerders zelf kunnen toepassen: bij Bettencourt Dairies hangen inmiddels camera's in de stallen. De beelden gaan rechtstreeks naar de directiekamer en naar de telefoon van eigenaar Luis Bettencourt. Bijna goed, vindt Mercy for Animals: nu moeten ze nog live op YouTube.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden