Spijtig des te meer als je geen Japans verstaat

Holland Festival
'Hot Pepper, Air Conditioner, and the Farewell Speech' van en o.r.v. Toshiki Okada door chelfitsch, Tokio. Gezien op 12-6 in Theater Frascati te Amsterdam. www.hollandfestival.nl

Een kale kantinetafel, drie in zichzelf verzonken uitzendkrachten. Eentje staat op en herinnert zijn collega's eraan dat zij het afscheid van collega Erika moeten organiseren.

Hij verwijst naar 'Hot Pepper', een in Japan gratis verspreid maandblad met tips voor restaurants en menu's. Als hij weer zit, staat de tweede op en suggereert motsunabe, een maaltijdsoep van runder- of varkensresten. De derde vraagt zich vervolgens af waarom zíj, en niet de vaste krachten, dit moeten organiseren, en wanneer zijzelf ontslag krijgen.

Reactie op elkaar is er niet. Het zijn drie monologen die weer en weer herhaald worden. Ook in het tweede deel, waarin twee vaste werknemers, een mannelijke en een vrouwelijke, zich in eindeloze herhaling beklagen over de airco die te koud staat afgesteld, is amper sprake van een dialoog.

Wat op papier weinig interessant lijkt, begint op de toneelvloer steeds meer te intrigeren. Dat komt door een vervreemdende combinatie van de repeterende zinnen, hoekige maar onmiskenbare dansbewegingen die haaks staan op de spreektekst, en een onverwachte soundtrack.

De spanning tussen de strikte codes, waaraan mensen in het Japanse bedrijfsleven zijn onderworpen, en het naar een lossere omgang hunkerende innerlijk van de personages krijgt zo suggestief vorm.

Fraai is hoe in 'Hot Pepper' het meisje, dat vreest voor eigen ontslag, bijna samenvloeit met een werk van John Cage, maar nog net op tijd terugvalt in de (bedrijfs)veilige hoekigheid.

Gewaagd is in 'Air Conditioner' de smalle marge tussen de formele grieven en het steels aan verleiding rakende bewegingspatroon.

De vorm is strak, de toon licht. Hoe langer je kijkt, hoe grappiger het wordt. Spijtig des te meer als je, ondanks de boventiteling, geen Japans verstaat. Te oordelen naar klankkleur en ritme van het tekstrepetitief zouden wisselende accenten en nuances daar weleens voor een extra geestig effect kunnen zorgen. De niet-Japanner moet het doen met de afscheidsspeech van de ontslagen Erika, die zich onverhoeds de vrijheid permitteert haar verbeelding de vrije loop te laten. Een jazzy 'climax', in fris samenspel met muziek van John Coltrane.

Na deze speelse vingeroefeningen verdient schrijver/regisseur Toshiki Okada een volgende presentatie. Met een groter werk. En een betere acquisitie door het Holland Festival. De zaal was, beschamend, nog voor geen derde gevuld.

Hanny Alkema

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden