Spijkers in de oude balken

De dienstwoning verdwijnt, op het Catshuis na en de pastorieën. Ooit woonde de bovenmeester in een huis dat bij de school hoorde en de seinwachter een huis van de spoorwegen. Trouw portretteert deze zomer acht dienstwoningen. Vandaag deel 2, kasteel Heeze, eigendom van de familie Van Tuyll van Serooskerken.

'Met de oude barones hebben we kennisgemaakt op haar sterfbed. Dat duurde zo'n vijf minuten. Ik zou denk ik wel iets anders te doen hebben in die omstandigheden, maar zij stelde er prijs op de nieuwe beheerder te zien.'' Loek Mensink begrijpt wel waarom de oude mevrouw Van Tuyll van Serooskerken vlak voor haar dood met hem wilde kennismaken. Als beheerder van kasteel Heeze moet hij er zorg voor dragen dat deze bezittingen van de familie goed onderhouden worden.

In de keuken, met uitzicht op slotgracht en landerijen, vertelt Loek Mensink hoe dat in zijn werk gaat. ,,Wij wonen om niet en we verlenen diensten op vrijwillige basis, tegenwoordig zes ochtenden per week.'' In het begin waren Loek en zijn vrouw permanent in de weer met de tuin, met het organiseren van de catering, met afspraken voor huwelijken, met roosters maken voor rondleidingen, met het in de gaten houden van het waterpeil in de slotgracht, overleg met de architect over de restauratie, overleg met het Brabants landschap over het onderhoud van de beemden en bossen rond het kasteel, met de timmerman en de loodgieter over kleine reparaties, met subsidiegevers over de betaling van de restauratie. Maar dat werd te gek.

,,Het is hier prachtig, nergens heb je zo'n uitzicht, nergens is het zo stil, het contact met de familie verloopt plezierig, maar het is ook onze zorg om het genieten boven water te houden'', zegt hij nu. ,,Vandaar dat we gezegd hebben dat we voortaan in principe alleen de ochtenden besteden aan het beheer. Behalve zondagochtend, die is vrij.''

In Heeze gaat het om twee kastelen, Eymerick, gebouwd in de twaalfde eeuw, en het slot dat Pieter Post in de zeventiende eeuw ontwierp. Het landgoed is al twee eeuwen eigendom van de familie. De tekeningen zijn er nog en de familie let nauwgezet op dat er niets ouds verdwijnt bij restauraties.

De dienstwoning waar Loek en Marianne in wonen is de voormalige oranjerie, bijgebouwd in de achttiende eeuw. Pas sinds 1955 is het een beheerderswoning. Op het kasteel wordt 40 tot 50 keer per jaar een huwelijk gesloten. Dat gebeurt in de voormalige muziekzaal, een ovalen ruimte in het zeventiende eeuwse kasteel. Ieder huwelijk kost Mensink zo'n tweeënhalfuur. Mensink laat aanstaande bruidsparen de trouwzaal zien en de feestzaal in het middeleeuwse Eymerick, het oudste kasteeltje.

Ook vandaag is er een trouwerij. Vóór de gasten komen moeten er nog twee waarschuwingsbordjes bij de oude beuk geplaatst worden. Ze liggen klaar op de keukentafel: 'Zieke beuk. Niet parkeren of onder gaan staan.' Daar heb je weer zo iets. De anderhalf eeuw oude beuk bij de brug is aangetast door korsthoutskoolzwam. ,,Als het hard waait kan hij omgaan'', verzucht Mensink. ,,Dat was vorig jaar al bekend.'' Na overleg met de benodigde instanties en deskundigen was de kapvergunning eindelijk binnen. ,,Komt het IVN met een bezwaarschrift, want het is zo'n mooie boom. Hoorzitting.'' Het duurt dus nog even voor de boom vakkundig geveld kan worden.

Zo gaat het maar door. De stuw moet gerestaureerd. Door balken van de stuw te halen of juist erop te leggen kan Mensink het waterpeil van de slotgracht regelen. ,,Dat is van eminent belang, want als het hier droog wordt houden de muren het 48 uur uit en daarna is het afgelopen.'' Twee jaar geleden is de restauratie van de stuw in gang gezet. Mensink, berustend: ,,Volgende week is de eerste bouwvergadering''.

Hij haalt een kolossale sleutel van het sleutelbord in het kantoortje waar zijn vrouw de roosters voor de gidsen en de gastvrouwen maakt en loopt naar een van de vele deuren op de cour. Voor hij de hal van het kasteel binnengaat legt hij zijn sigaret buiten op de vensterbank. ,,Het kan altijd beter en er is altijd wel iets. Als je daar teveel last van krijgt zie je niet meer hoe mooi het hier is. Er helpt maar één ding: je moet denken dat alles er al zo lang staat, dat de loodgieter ook wel een dag later kan komen. Je moet het je niet persoonlijk aantrekken dat die restauratie mischien nog jaren op zich laat wachten.''

Aan het kasteel is niet te zien dat er dringend onderhoud nodig is. Het houtwerk ziet er verzorgd uit, zowel buiten als binnen, de muren en het dak lijken solide. ,,De fundamenten zijn zwak'', weet Mensink. ,,En op sommige plekken staan de muurijzers strak als vioolsnaren.'' Ooit is er een verdieping bijgebouwd en daar waren de fundamenten niet op berekend. Scheuren zijn het gevolg. Er ligt een meerjarenplan klaar met uitgewerkte details, er is een mondelinge toezegging voor een adequaat bedrag, maar de schriftelijke bevestiging is er nog niet.

Drie jaar geleden reageerde hij met zijn vrouw op een advertentie onder nummer waarin werd gevraagd om een financieel onafhankelijk echtpaar voor het beheer van een kasteel. Hij was directeur van een aantal basisscholen, op wachtgeld gezet en hij zocht iets anders. ,,Op de dag dat we hier in kwamen ging meteen de telefoon. Mensen wilden boeken voor een feest, voor rondleidingen. Ondertussen stond de vrachtwagen met onze spullen voor het huis.''

Toen Loek Mensink kwam werd voor ieder feest een cateraar gehuurd. ,,Er kwamen er soms wel vier per week. En daar had het kasteel van te lijden, vooral het middeleeuwse kasteel. Mensen gingen met hun schoenen tegen de muur geleund staan, drukten hun peuken uit op de vloer, wilden spijkers in de eeuwenoude balken slaan om iets op te hangen. En steeds weer die aanvoer van spullen.''

Nu is er een vaste cateraar en die is vorig jaar komen wonen in het voormalige tuinhuis. Dat is daarmee de tweede dienstwoning bij kasteel Heeze geworden. In de keuken zit Jolande van de Ven met haar jongste dochtertje Lina op schoot. Samen met haar man doet ze de catering van partijen op kasteel Heeze. Ze huren het voormalige tuinhuis, een grote vrijstaande woning met tuin rondom en een druivenkas. Tuin en kas horen bij het kasteel, maar natuurlijk houdt ze die bij. ,,Als je hier woont voel je je verantwoordelijk om het kasteel in stand te houden.''

Het enige bezwaar is dat er wel eens mensen de keuken binnenlopen, omdat ze denken dat het huis is opengesteld voor publiek. Daarom heeft Jolande tegenwoordig een bordje op de poort met 'verboden toegang'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden