Spijbelen is te lang met mantel der liefde bedekt

Spijbelen kan desastreuze gevolgen hebben. In de kiem smoren, dus.

Ooit beschermde de eerste Leerplichtwet kinderen tegen kinderarbeid, en kregen kinderen het recht zich via onderwijs te ontwikkelen. Daar tegenover stond de plicht naar school te gaan. Gelukkig doen de meeste leerlingen dat, nog steeds. Maar te veel leerlingen ook niet.

Afgelopen schooljaar meldden alleen al de scholen in Amsterdam meer dan 7.000 gevallen van ongeoorloofd schoolverzuim. En dan gaat het niet om leerlingen die een keert het eerste uur missen of te laat terugkomen van een bezoekje aan de H & M.

Veel leerlingen verschijnen meer dan drie dagen achter elkaar niet op school, missen in een maand een achtste van de lestijd of komen veelvuldig te laat. Ook is er veel herhaald verzuim. Ongeveer de helft van de meldingen komt voor rekening van iets meer dan duizend leerlingen. Het probleem is nog groter dan de meldingen laten zien; de scholen melden niet alles.

Schoolverzuim is vaak een signaal dat er met een leerling of gezin meer aan de hand is. Het is ook een goede voorspeller van het voortijdig zonder diploma verlaten van school, iets dat in Amsterdam vorig jaar met tweeduizend scholieren gebeurde. Alleen al daarom moeten scholen en leerplichtambtenaren er bovenop zitten, zeker bij herhaald verzuim.

Het is in het belang van de leerling dat hij zo snel mogelijk weer normaal naar school gaat en een diploma haalt. Kinderen die onder schooltijd thuiszitten of op straat rondhangen moeten opgezocht en aangesproken worden en als het maar enigszins mogelijk is direct terug naar school.

Morgen is het de jaarlijkse Dag van de Leerplicht. In Amsterdam is de afgelopen jaren de handhaving van de leerplicht al een stuk verbeterd. Scholen hebben nu ’verzuimcoördinatoren’, wie er niet is wordt uit bed gebeld. Deze aanpak is allereerst gericht op motiveren: de leerling merkt dat hij gemist wordt, dat het belangrijk is dat hij er is, en klasgenoten zien dat wegblijven opgemerkt wordt. Als motivatie niet helpt, volgt een proces-verbaal met boete.

De eerste resultaten zijn er: de leerplichtambtenaren staan vaker bij de schooldeur en er wordt sneller gereageerd op verzuim, ook rondom de vakanties.

Maar er is meer nodig. Allereerst om, als leerlingen herhaald en langdurig van school wegblijven, altijd op huisbezoek te kunnen gaan. Zonodig kan dan samen met hulpverleners en school een plan uitgevoerd worden om de leerling weer naar school te krijgen en het gezin weer op de rails te zetten.

Wie spijbelt, moet ook sneller een proces-verbaal thuiskrijgen en merken dat een boete en gang naar de rechter volgen. Dus meer inzet van justitie – de spijbelrechter kan morgen beginnen.

De preventie kan beter. Leerplichtambtenaren moeten veel meer in de scholen aanwezig zijn en dichter op (potentiële) spijbelaars en hun ouders zitten. Er is ook speciale aandacht nodig voor de jongeren van 18 tot 23 jaar, voor wie binnenkort ook de leerplicht gaat gelden, zo lang ze nog geen startkwalificatie hebben. Soms zal een ’leerplicht plus’-ambtenaar hen moeten motiveren.

Er is ook strenger toezicht nodig op het meldgedrag van scholen omdat nog steeds het nodige verzuim met de mantel der liefde bedekt wordt. Maar het recht op onderwijs is een te groot goed om vrijblijvend mee om te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden