Opinie

Spetterend eingestürzt

UTRECHT - Lachend und weufend nach Bekannten laufen sie durch die zaal van de Utrechtse Stadsschouwburg. Es ist Freitag und ihre 'echte' Première: Maria und Jacob gehen deze avond ihre Hochzeit feiern. “Die eerste maal dadik u zag, wistik, dadis mijne man,” straalt Maria. “Bei mir kam es spüter,” zegt Jacob. Aber da kommen die Güste schon: schoon geputzt, schitterend gekleidet, frohlich, kussend und grappend. Jeder hat er deutlich zin in, ins Feest.

So füngt 'Die Kleinbürgerhochzeit', neem me niet kwalijk (man raakt so einfach beschmetzt mit das Verbrüderungs-taaltje-virus), zo begint 'De Burgermansbruiloft' van Bertolt Brecht (1898-1956) door de Paardenkathedraal. Tiroler carnavalsklanken versterken de sfeer van: dit wordt ein tolle Abend. Man slaat sich auf die knieën van het lachen als der Vater zijn eerste Witzen vertelt en valt als een heus operettegeselschaft uit volle Brust in bij een aria uit de Parelvissers. Und dann, patsch, met een klein Feuerwerkje, spat het licht aus. Aber auch, nee, juist im Dunkeln ist es so romantisch, wordt er geginnegapt. En terwijl de bruidegom levensgevaarlijke en zijn Mutti verketterende - 'du Schweinhund' - toeren uithaalt om de boel te herstellen, wordt her en der fluks en met zwoele kreetjes wat onbetamelijk betast und befühlt.

In de regie van Dirk Tanghe speelt deze 'Burgermansbruiloft' auf die Grenze, letterlijk und figuurlich. Man lebt irgendwo in de grensgebied - de bruid klinkt Limburgs en de bruidegom ist van Duitse komaf - und jeder doet schrecklich zijn Best om sich in een duitserig mengelmoestaaltje zu verstehen. Maar niet alleen in die Sprache. Hoe meer de drank vloeit, hoe meer men ook op andere Weisen tracht einander zu nühen, oder doch zu nahen. Oder? Dirk Tanghe schuwt de vette klucht niet, maar kein Moment wordt de voorstelling obsceen dankzij vooral de intelligent toegepaste en sinds Brecht algemein Goed geworden Verfremdungstechniken; ofwel, de kleine trucjes waarmee je mit das Publikum absprecht: dit is ein Spiel.

Door een microfoon, middenvoor op die Bühne, wordt het publiek als het ware direct angesprochen en zugleich kunnen teksten so even uit het wriemelende gewoel erheben werden. Zo wordt de stiekeme vrijage tussen de bruidegom en de sexy vriendin, ergens in huis op zoek naar de Schlüssel im Loche, minstens een kilometer auseinander door twee microfoons gekreund. Suggestiv ad absurdum. Da braucht man kein Bildbeilage.

Bedoelde Brecht dit vroege stuk (uit 1926) als een Farce van het burgerfatsoen, ook bij Dirk Tanghe dondert de hele zorgvuldig opgebouwde façade in elkaar. Het feestelijk aangeklede decor (Bart Clement) staat propvol netjes gerangschikte meubelen, alle selbst gemacht durch unser Jacob, want das ist doch veel originaler dan daddege gewoon maar alles uit den winkel haalt, vindt Maria trots, maar aan het eind valt alles uit elkaar, want die selbst gemachte Leim war so schlecht. Na ja, ist das noch ein vermakelijke Metaphor, inzwischen stort ook de hele burgerlijke moraal ineen. Wordt nog even een poging gedaan het al zwaar hellende vlak te keren met een zwijmelende 'Ave Maria' waarbij die Mutti als een Abeltje van Annie M.G.Schmidt op een keukenliftje die Luft inschiesst, wanneer deze oben angekommen een saffie opsteekt, weet je dat het tij niet meer te keren is.

“Je kan mijne klote kussen,” scheldwoordt de bruid ten leste naar haar überspielige gade, maar dan hat het Dirndlkleedje met het ultrakorte rokje, dat de zeer fantasierijke kostuumontwerpster Mirjam Peter voor haar bedacht, z'n frivole naïviteit allang verloren. Und das Feistkleid, dat die Mutti pas aantrekt nadat ze die ganze abend voor het bruiloftsdiner heeft gesloofd, komt echt als mosterd na de maaltijd. Dat is pas tragiek.

Tanghe heeft zijn spelers opgezweept tot spetterend ensemblespel. Paula Bangels en Arthur Roffelsen als het zu schnell nicht mehr verliebte Brautspaar, Henk Elich als de moppentappende vader, Peter de Graef als de slonzige Mutti, Harriët Stroet als de sexy vriendin, Mirjam Hegger als haar bijna doodgepeste echtgenoot, Herman Bolten als de zingende gangmaker, Michael Pas als de wipgrage Hansi, Thomas de Bres en Louis van Beek als de hitsige zusters, ze zijn allen prachtige karikaturen. Er valt volop en van alles te herkennen van wat er zoal mis kan gaan op bruiloften en partijen. Aber gehe selbst mal kucken, dann kan man sehen dass es überall dasselbe ist: in het Nederlands oder im Deutsch zurück erzühlt. Das ist sicherlich komisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden