Spelen zonder draagvlak

Vrees dat veel geld wordt onttrokken aan het budget waarvan nu de 'reguliere' sport profiteert

Tegen een zware storm in laverend hoopt NOC-NSF de organisatie van de Europese Spelen van 2019 af te dwingen. Een van de belangrijkste beoogde kandidaat-steden, Rotterdam, wijst het evenement als 'te duur' af. En de Nederlandse olympische sport zucht onder geldgebrek.

Daarbij is sprake van een gokelement. Het evenement beleeft in juni in Azerbeidzjan zijn primeur en is vooralsnog een willekeurig samenraapsel van olympische kwalificaties, juniorentoernooien en tweederangs kampioenschappen. Het heeft daarbij concurrentie gekregen van de onlangs in het leven geroepen Europese Sport Kampioenschappen, die in 2018 hun primeur beleven.

Onder die omstandigheden is haast geboden. Op een extra algemene ledenvergadering op 28 april wordt de (deels bezorgde) bonden gevraagd met het plan in te stemmen; op 16 mei is de toewijzing. Onduidelijk is hoe die verkiezing in Turkije verloopt en wie de andere kandidaten zijn voor het evenement. Glasgow trok zich onlangs terug; Minsk, Kazan, een Pools stedencollectief en mogelijk een Turkse stad hebben belangstelling.

Bakoe heeft enkele miljarden uitgetrokken voor een olympische setting met luxesportpaleizen. NOC-NSF wil het op een koopje doen, gebruikmakend van bestaande accommodaties. De helft van de begrote 125 miljoen euro moet worden opgebracht door steden en provincies, eenvijfde deel door de rijksoverheid en de resterende 40 miljoen door sponsors, kaartverkoop en tv-rechten. De kosten - 9 miljoen in combinatie met een te mager programma - vormden deze week een onoverkomelijk bezwaar voor de Rotterdamse gemeenteraad.

Het bestuur van NOC-NSF had al vóór de presentatie aan de bonden begin deze maand de kandidatuur beklonken. Die beslissing werd schielijk ingetrokken toen bleek hoeveel vraagtekens er waren. De Europese Spelen wringen te zeer met de noden van de Nederlandse sport om er een proefballonnetje mee op te laten voor een mogelijk latere olympische kandidatuur.

Gemeenten en provincies kunnen met moeite hun financiële huishouding op orde houden. Dat gaat in veel gevallen ten koste van subsidies voor de sport(clubs), die aan alle kanten door tekorten wordt getroffen.

Met name de post van 40 miljoen sponsorgeld, als die al uit de markt kan worden gehaald, baart zorgen. Clubs, bonden en zelfs NOC-NSF hebben de grootste moeite geldschieters aan zich te binden. Voor Rio moet met houtje-touwtje-oplossingen de top-10-ambitie in stand worden gehouden. Gevreesd wordt dat de eventuele miljoenen voor de Europese Spelen de komende jaren worden onttrokken aan de budgetten waarvan nu de 'reguliere' sport profiteert.

Van de basis tot de top van de Nederlandse sportpiramide worden rode cijfers geschreven. NOC-NSF leed in 2013 een verlies van elf miljoen euro. Uit recente onderzoeken van het Mulier Instituut blijkt een groot deel van de sportbonden en verenigingen te kampen met teruglopende inkomsten.

Van de 68 onderzochte bonden hebben er 25 in 2013 verlies geleden en ingeteerd op hun eigen vermogen. Vier hadden zelfs een negatief eigen vermogen en van nog twaalf andere bonden was de vermogenspositie zorgwekkend.

Vorig jaar schreef 30 procent van de sportverenigingen rode cijfers. 22 procent van de verenigingen geeft aan te kampen met een verslechterde financiële positie ten opzichte van drie jaar geleden, een derde daarvan verwacht voor dit jaar een verdergaande achteruitgang.

Die sombere cijfers komen niet uit de lucht vallen, sportorganisaties worden aan alle kanten getroffen door teruglopende inkomsten. Dit en volgend jaar krijgen de sportbonden van NOC-NSF 8 procent minder subsidie omdat de opbrengst van de lotto is teruggelopen van 50 naar onder de 40 miljoen euro. Vorig jaar werd bij 80 procent van de olympische bonden personeel ontslagen onder druk van bezuinigingen.

André Bolhuis, voorzitter van NOC-NSF, slaakte tijdens de algemene vergadering van vorig jaar nog een noodkreet. "Als we niet uitkijken, is sport straks weer alleen voor de rijke mensen, zoals het vroeger begonnen is. Donkere wolken pakken zich boven ons samen."

De Europese Spelen zouden de zon moeten vormen die door die somberheid heen prikt. De realiteit is vermoedelijk anders. Grote sportevenementen, zeker die met veel sporten, kosten doorgaans een veelvoud van wat is begroot. Terwijl de naweeën van de crisis voelbaar blijven.

In het rapport 'Sport en recessie 2013' van het Mulier Instituut wordt weliswaar geconcludeerd dat de sportsector door de recessie 'relatief wordt ontzien', maar ook dat sporten duurder zal worden. Contributies zullen stijgen als gevolg van de hogere uitgaven en afnemende inkomsten. Mulier-directeur Koen Breedveld sprak vorig jaar in Trouw de verwachting uit dat 80 procent van de gemeenten dit jaar zal bezuinigen op subsidies.

Rotterdam heeft dat al eerder gedaan, en gaf deze week een duidelijk signaal af naar de regenten van NOC-NSF. Die zijn er om de sport te dienen, de sport is er niet om hen met een prestigieus maar risicovol project te dienen. Dat is uit die oude tijd, toen sport voorbehouden was aan rijke mensen.

Nederlandse judotop naar Bakoe

Vrijwel de gehele Nederlandse judotop doet in juni mee aan de eerste Europese Spelen in Bakoe. Het judotoernooi in de Azerbeidzjaanse hoofdstad heeft in die sport de status van Europese kampioenschappen. De Nederlandse bond JBN vaardigt onder anderen de regerend Europees kampioenen Kim Polling (klasse tot 70 kilogram) en Dex Elmont (-73 kg) af.

Ook de erkende toppers Henk Grol (-100 kg), Marhinde Verkerk (-78 kg) en Anicka van Emden (-63 kg) maken deel uit van de selectie.

Polling maakt volgende maand haar rentree op de tatami. Dat doet ze ook in Bakoe, waar van 8 tot en met 10 mei een groot toernooi wordt gehouden dat dient als voorbereiding op de Europese Spelen. De tweevoudig Europees kampioene kreeg van haar mislukte optreden vorig jaar bij de WK zo'n mentale dreun, dat ze de ruim de tijd nam om daar bovenop te komen.

Marhinde Verkerk is ook op de weg terug. De oud-wereldkampioene, die bij de laatste Europese kampioenschappen nog zilver veroverde, scheurde vorig jaar juli de voorste kruisband in haar linkerknie. Zij keert terug op de wedstrijdmat bij de Grand Prix van Zagreb.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden