Speels met de kettingzaag

Sculpturen van Emile van der Kruk in Beeldengalerij Het Depot in Wageningen. Info: www.hetdepot.nl

Emile van der Kruk heeft in beeldengalerij Het Depot in Wageningen sculpturen neergezet die ’zwaar op de hand’ zijn. Het zijn zwaargewichten vanwege de toepassing van massieve halve boomstronken. En mentaal gezien zijn de beelden van ernst doortrokken. Van der Kruk speelt een geraffineerd spel. De massiviteit wordt met veel humor gepareerd, zowel in materieel opzicht als conceptueel. Door de grove expressie, bereikt door een speelse omgang met de kettingzaag, vindt Van der Kruk (1956) aansluiting bij een nieuwe generatie beeldhouwers die internationaal letterlijk aan de weg timmert.

Bij de toepassing van hout denk je eerder aan de de Duitse beeldhouwkunst dan aan Nederlanders. Sinds de Nieuwe Wilden zich met dit materiaal bezighielden om er ’primitieve’ maar hoogst expressieve sokkelbeelden mee te maken, is het werken met hout in de hedendaagse kunst volledig geaccepteerd. Bij het zien van Van der Kruks beelden duiken meteen overeenkomsten op met werk van Stephan Balkenhol, maar ook Georg Baselitz en A.R. Penck of Ron Mueck komen in de buurt van deze zware expressiviteit. Oogt Van der Kruk ondanks zijn gedrongen, vaak in elkaar gedrukte mensen, dan werkelijk zo bedrukt?

Op de voorlaatste pagina van de catalogus staat een overzichtsfoto van zijn beelden met de maker ertussen. Alleen, Van der Kruk houdt letterlijk een bord voor zijn gezicht, en daarop staat zijn geschilderde gelaat afgebeeld. De beeldhouwer blijkt dus in zijn diepste wezen ook een schilder te zijn. Dat gebeurt niet alleen met verf, maar ook door eendimensionale uitdrukkingskracht op te roepen. Dat soort dubbele lagen is kenmerkend voor zijn sculpturen: hij speelt graag een spel met ernst en massiviteit, maar ondergraaft die eigen humor ook door soms een schrijnende ondertoon in te bouwen.

Dat soms pijnlijk uitpakkende effect heeft veel te maken met de wijze waarop Van der Kruk zijn beelden opbouwt, of aan de boomstam ontrukt. Want hij werkt van buiten (de huid van de stam) naar binnen en niet van de basis naar boven, zoals beeldhouwers in brons dat doen. Wat eenmaal is weggezaagd, kan niet worden hersteld. Van der Kruk zit daar overigens niet mee, hij zaagt met grote trefzekerheid en wat mislukt komt niet in het openbaar. Je ziet wel dat hij in de binnenruimte van het massieve hout een podium creëert waarop samengeperste en dus wel heel lijvige mensen plaatsnemen. Dat kan gemakkelijk anekdotisch uitpakken, maar Van der Kruk werkt zijn thema’s zo monumentaal uit dat hij zich niet hoeft te bekommeren om kritiek op dit punt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden