Specialist wil in vrijheid werken

Chirurgen in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam. (Koen Suyk/ANP)

De druk op medisch specialisten om verantwoording af te leggen neemt toe. Om hun autonomie te redden, beginnen ze schoorvoetend mee te werken.

De artsenorganisatie KNMG en de Orde van Medisch Specialisten zien het al jaren met lede ogen aan. De bemoeienis van belanghebbende buitenstaanders met de spreekkamer neemt toe. De beste behandeling tegen de laagste prijs: daar zijn de zorgverzekeraars op uit.

Zie hoe artsen gedwongen worden, als het even kan, het goedkoopste medicijn voor te schrijven. Gaat er iets mis in een ziekenhuis, dan kijkt iedereen vragend naar de minister of de inspectie: zou u niet eens ingrijpen? En dan is er ook nog de mondige patiënt die lang niet alles meer voor zoete koek slikt. Kortom: de autonomie van de medisch specialist staat onder druk.

Die is deze week verder opgevoerd door het advies van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) om specialisten in ziekenhuizen te dwingen verantwoording af te leggen tegenover hun directies over de kwaliteit van zorg.

De RVZ snijdt – dat erkent ook de Orde van Medisch Specialisten – een groot probleem aan. Vanouds zijn specialisten binnen ziekenhuizen kleine, zelfstandige ondernemers. Er is geen gezagsverhouding tot de directie. Specialisten zijn moeilijk aan te sturen.

In elk ziekenhuis is weliswaar formeel geregeld dat een bestuur een specialist kan aanspreken op diens functioneren en ook maatregelen kan nemen: van berisping tot ontslag. Maar ziekenhuisbestuurders kunnen die verantwoordelijkheid zelden waarmaken.

Meestal hebben ze geen zicht op het functioneren van hun specialisten. Er zijn vrijwel geen regels die specialisten verplichten verantwoording af te leggen. Verslagen van wetenschappelijke visitatiecommissies komen zelden terecht bij bestuurders. Datzelfde geldt voor verslagen van functioneringsgesprekken, voor zover ze worden gevoerd. Dus hoezo maatregelen nemen, als je niet weet wat er op de werkvloer speelt?

De RVZ vindt dat de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) en de Orde tot een modelovereenkomst moeten komen over de verantwoordingsplicht van specialisten. Omdat in de Orde de leden het voor het zeggen hebben en het niet te verwachten is dat zij een dergelijke dwang zullen accepteren, stelt de RVZ voor van de Orde een publiekrechtelijke beroepsorganisatie te maken, zoals de Nederlandse Orde van Advocaten. Zo’n PBO kan de achterban dwingende maatregelen opleggen.

De specialistenvereniging wees het voorstel deze week geschokt van de hand. „We maken zelf al stappen vooruit”, zei een woordvoerster, doelend op een plan om de kwaliteit van de zorg vier keer per jaar tot een vast agendapunt te maken in het overleg tussen raden van bestuur en medische staven van ziekenhuizen. Daarbij zullen de rapportages van visitatiecommissies op tafel liggen.

Artsen moeten zich open en toetsbaar opstellen, was in Trouw ruim een week geleden ook de boodschap van Arie Nieuwenhuijzen Kruseman, de nieuwe voorzitter van KNMG. Hij kondigde een campagne aan om de achterban van het belang daarvan te doordringen. Werken specialisten niet goedschiks mee aan kwaliteitsverbetering, dan kwaadschiks, door verdere aantasting van hun autonomie, vreest Kruseman. Dat is voor trotse professionals als medisch specialisten een schrikbeeld: raak niet aan hun vrijheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden