Speciale fondsen op naam geven Prins Bernhardfonds lucht

Bij iedere jaarwisseling verandert er van alles. Wetten worden van kracht, regelingen aangepast, subsidies afgeschaft of juist bedacht. 'Per 1 januari 1996' is een korte serie artikelen over de gevolgen van deze veranderingen.

JAN SLOOTHAAK

“Pfültzer-Birnie” is een fonds op naam, zoals dat heet; een soort sub-fonds van het Prins Bernhardfonds, dat per 1 januari van 1996 in het leven is geroepen om projecten op het gebied van monumentenzorg en natuurbehoud te ondersteunen.

Jeanine Perrick, staf-medewerkster van het Prins Bernhardfonds, is er duidelijk verguld mee. In het fraaie grachtenpand aan de Amsterdamse Herengracht, waar het Prins Bernhardfonds met de Anjerfondsen is gevestigd, vertelt ze enthousiast hoe welkom dit soort fondsen is. Je kunt er heel andere dingen mee doen dan via de gebruikelijke activiteiten: “Het Prins Bernhardfonds zelf mag alleen rechtspersonen subsidiëren. Er wordt dan geld beschikbaar gesteld aan instellingen en voor projecten met een culturele doelstelling. In tegenstelling met het hoofdfonds mogen bepaalde fondsen op naam, bijvoorbeeld voor ondersteuning van kunstenaars, ook individuen steunen. Denk aan een studiereis voor een beeldend kunstenaar, een beurs voor een choreograaf of een buitenlandse opleiding voor een musicus of dirigent.”

Het Prins Bernhard Fonds heeft zelf een budget van rond de 28 miljoen gulden. Dat geld komt uit acties van de Anjerfondsen en bijdragen uit diverse loterijen: Algemene Loterij Nederland, Sufa, Bankloterij, Giroloterij, Postcodeloterij, de Nationale Sporttotalisator, de Nationale Instantloterij en de Krasloterij.

Niet bekend

Het aantal fondsen op naam van het in 1940 in Londen gestichte Prins Bernhard Fonds (aanvankelijk voor hulp aan de gealliëerden), bleef lang bevroren op een vijftal. Sinds enkele jaren wordt er echter een actiever wervingsbeleid gevoerd en de groei zit er fors in. Vooral per 1 januari 1996 gaat het aantal nieuwe fondsen met een schok omhoog: met liefst elf. Het totaal aantal nadert nu de dertig.

Mensen of families kunnen geld nalaten of schenken (met grote fiscale voordelen) om een bepaald doel na te streven. Dat wordt notariëel vastgelegd en daarna kan de stichter er geen invloed meer op uitoefenen. Bovendien moet het streven van de stichter binnen de (culturele) doelstellingen van het Prins Bernhard Fonds passen. “Beïnvloeding achteraf zou betekenen dat het fonds niet onafhankelijk meer is”, zegt mevrouw Perrick. “Wij kunnen niet akkoord gaan met eisen over een studiereisje voor een neefje of nichtje of iets dergelijks. Soms moeten we met bloedend hart een aanbod van een miljoen afwijzen omdat de stichter eisen heeft waaraan wij niet willen voldoen. Het is wel voorgekomen dat ze dan in tranen weer vertrokken.”

Het Pfültzer-Bernie Fonds behoort met twee miljoen gulden tot de grootste fondsen op naam. Een stichter moet minimaal een ton schenken en verweg de meeste fondsen zijn gevuld met bedragen tot hooguit een miljoen gulden. Twee miljoen is goed voor een jaarlijks rendement van 120 000 gulden. Daarvan kunnen dus extra projecten worden bekostigd op het gebied van monumentenzorg en natuurbehoud, bovenop de subsidies van het Prins Bernhard Fonds. De projecten worden pas volgend jaar, na de feitelijke oprichting van het fonds, uitgewerkt. Een adviescommissie brengt dan advies uit aan het bestuur van het Prins Bernhard Fonds dat de uiteindelijke beslissing neemt.

De culturele doelstelling is overigens breed en verdeeld in diverse sectoren. Voor de sectoren monumentenzorg en natuurbehoud levert het Prins Bernhard Fonds bijdragen aan zaken als restauraties, aankoop natuurterreinen, educatieve projecten en beheersmaatregelen, tot en met bijvoorbeeld de publikatie van een kinderboek. Voor monumentenzorg is jaarlijks 2,5 miljoen en voor natuurbehoud een kleine twee miljoen gulden beschikbaar. Mevrouw Perrick: “Er bekruipt je soms een moedeloos gevoel wanneer je noodgedwongen moet afremmen omdat er op dat terrein zo ontzettend veel te doen is en de middelen ervoor ontbreken. Het Pfültzer-Birnie Fonds biedt daar een zeer welkome aanvulling op. We denken dan aan bijvoorbeeld steun voor een heel bijzondere restauratie. Echt een project dat anders niet van de grond komt. Met zo'n fonds op naam kun je eens uit de rij gaan dansen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden