SPD trekt ongemakkelijk door Baden-Wurttemberg

STUTTGART - Buiten is het nacht. Sneeuwvelden schieten voorbij. De stoelverwarming in de Audi 100 broeit in de rug. Dieter Spori leunt behaaglijk achterover, zijn achtennegentigste verkiezingstoespraak zit erop. Hij praat veel en graag, ook nu nog, op dit nachtelijke uur als we vanuit het Zwarte Woud met zijn stervende naaldbomen terugrijden naar Stuttgart.

Hij spreekt over zijn passie voor het bergbeklimmen, dat pure-op-jezelfaangewezen zijn. Over zijn lawaaierige buurman die al maar verbouwinkjes pleegt. Over zijn dochter die in Kenia malaria opliep. En ook over interne opiniepeilingen van zijn partij, de sociaaldemocratische SPD, die voorspellen dat de extreemrechtse Republikaner de kiesdrempel zullen halen en een afgevaardigde zullen leveren voor de Landdag van Baden-Wurttemberg.

In de Zuidduitse deelstaat (het land van de Hauslebauers en de Tuftlers dus van de nijvere huisjesbouwers en van Marklin en Mercedes Benz) worden 5 april, net als in het Noordduitse Sleeswijk-Holstein, verkiezingen gehouden. In het noorden, waar SPD-leider Bjorn Engholm een onopvallend, maar ook nauwelijks aangevochten premierschap zal consolideren, lijkt de uitslag gewis, zeker nu zijn directe CDU-rivaal, Ottfried Hennig, in een Bonns defensieschandaal ten onder is gegaan. Engholms hogere aspiraties om in 1994 uitdager van kanselier Kohl te worden, doen hem eerder goed dan kwaad, ook als dat zou betekenen dat hij zijn post in Sleeswijk-Holstein halverwege zou opgeven.

Heel anders liggen de vooruitzichten voor Engholms partijgenoot Dieter Spori in Baden-Wurttemberg, de enige deelstaat waar de christendemocratische CDU nog alleenheersend is, en dat al tien jaar achtereen. De SPD van Spori heeft er nooit veel voet aan de grond gekregen: bij de laatste deelstaatverkiezing in 1988 behaalde ze maar 32 procent van de stemmen (de CDU 49) en ook dit keer lijkt geen grote verbetering in zicht.

De 49-jarige Spori, een belastingspecialist, wist ook tijdens zijn verkiezingsredes in Rotweill (tweehonderd belangstellenden in de kantine van een sportvereniging) en Bad Liebenszell (een zaaltje in een kuurhotel) weinig enthousiasme op te wekken. Zijn voordracht is droog en zakelijk ( "Ik wil deze campagne op grond van argumenten voeren" ), doorspekt met belastingcijfers en een enkele tamelijk magere kwinkslag. De thema's die hij aansnijdt zijn niet regionaal, maar nationaal. De staatsschuld van de bondsrepubliek ( "1,3 biljoen d-mark! Op het moment dat ik dit uitspreek, heeft de staat alweer tachtigduizend Dmark aan rente moeten betalen" ) en de "belastinglawine" die de CDU-FDP-regering in Bonn op de kleinverdieners loslaat, noemt hij indicaties voor een obscene belastingpolitiek, die de kosten van de Duitse eenheid op de kleine man wil verhalen.

Plichtmatig applaus

Een klassiek SPD-argument, evenals Spori's pleidooi voor de massale inrichting van kinderdagverblijven door het hele land. Hij oogst een plichtmatig applaus, maar dat hier de nieuwe minister-president van Baden-Wurttemberg staat, nee, daarvan lijkt hij niemand te kunnen overtuigen.

Een karig bandje speelt de Scorpiohit Wind of change, de muziek die de SPD-leider op zijn pad begeleidt. Verkiezingsbijeenkomsten als deze hebben iets treurigs, maar Spori deert het niet.

Op de terugweg eet hij in een dorpsherberg onbekommerd een Wurstsalat en vertelt zijn kleine meegereisde gezelschap hoe hij zijn woorden de gewenste intensiteit poogt mee te geven, ook al herhaalt hij zichzelf tot vervelens toe. Voor gespeeldheid schaamt de solariumbruine Spori zich niet: "Gene zou voor een politicus die op verkiezingscampagne is zeer onprofessioneel zijn."

CDU rijdt Mercedes

Professioneel is zijn tegenstander zeker. CDU-minister-president Erwin Teufel (ook solariumbruin) rijdt geen Audi, maar een Mercedes van de S-klasse. Meerijden kan, maar dan wel in een immense touringcar die speciaal voor de pers is ingericht met telefoon, fax en ijsgekoelde drank. Met dank aan de CDU.

De vrolijke plaatsvervangende woordvoerder zorgt voor vertier door de draak te steken met de Teufels retorische techniek. De CDU-premier, die in de plaats trad van de in januari 1991 tussentijds afgetreden Lothar Spath (hem wordt ten laste gelegd dat hij zich al te zeer liet feteren door de industriebonzen) is al evenmin een groot entertainer, maar anders dan Spori gaat hij bij zijn redes uitvoerig in op de lokale problemen.

In Ravensburg ('de metropool van Opper-Zwaben') gaat hij in op de fusieperikelen van twee stadsziekenhuizen en in Ludwigshafen aan het Bodenmeer breekt hij een lans voor de produktie van de omstreden Jager 90, een jachtvliegtuig dat miljarden verslindt van de defensiebegroting, maar voor de lokale werkgelegenheid van groot belang is.

En natuurlijk hamert Teufel op de economische prestaties van BadenWurttemberg, de rijkste deelstaat van Duitsland. "Hier in Baden-Wurttemberg exporteren we jaarlijks meer dan Spanje, meer dan Zwitserland, meer dan Zweden. We zijn het enige land in Europa met een positieve handelsbalans, met Japan!"

Over de recessiegevoeligheid van de exportgerichte Zuidduitse industrie zwijgt hij liever, dus geen woord over de stijgende werkeloosheid, het groeiende aantal deeltijdbanen, de grote bezuinigingsoperaties (twintigduizend arbeidsplaatsen dreigen te verdwijnen) bij Baden-Wurttembergs vlaggeschip Daimler Benz. Teufels bijeenkomsten hebben hun eigen muzikale begeleiding, daar speelt een complete blaaskapel marsmuziek en zingen de aanwezigen aan het slot nog het volkslied.

De uitslag van de verkiezingen in Baden-Wurttemberg wordt zoals gebruikelijk graag geinterpreteerd als een rapportcijfer voor het kabinet van bondskanselier Helmut Kohl. Weliswaar zal Kohls CDU er in Baden-Wurttemberg iets op achteruit gaan, zeggen de prognoses, maar dramatisch zal het verlies niet zijn. Belangrijker is de zorg van Dieter Spori omtrent de opkomst van de rechtsextreme kant van het politieke spectrum. De Republikaner (herinnert u zich Franz Schonhuber nog?) zouden volgens interne peilingen van de SPD dit keer de kiesdrempel kunnen halen.

Teufel heeft ook het asieldebat tot verkiezingsthema gemaakt, naar eigen zeggen om naar rechts neigende kiezers voor zich te winnen en in een voorstad van Stuttgart heeft de asieltoestroom en de gebrekkige opvang tot een nieuw dieptepunt geleid.

Feloranje containers

Daar op de Plieninger Festplatz staan negentig feloranje containers opgesteld, met een hoog hek eromheen. Ze dienen als kille onderkomst voor ruim tweehonderd asielzoekers uit Kroatie en Albanie, die misprijzend worden gadegeslagen door buurtbewoners. Waar hun stemmenvoorkeur naar uitgaat, laat zich raden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden