Spanning stijgt bij kerk-Vietnamezen

In zes kerken in Nederland, waar Vietnamese asielzoekers worden opgevangen, wordt ernstig rekening gehouden met de mogelijkheid, dat de politie volgende week op bezoek komt. Mocht de politie inderdaad komen om de vluchtelingen aan te houden en uit te wijzen, dan zullen de vrijwilligers, noch de in totaal 25 asielzoekers lijfelijk verzet plegen.

"Maar we gaan ervan uit dat de politie niet komt en dat de traditie van kerkasiel in Nederland zal blijven bestaan. Ook al gaat het dan niet om een vorm van kerkasiel zoals dat in de Middeleeuwen heeft gegolden."

Dat zeggen twee vrijwilligers, die betrokken zijn bij de opvang van de Vietnamezen in kerken in het Drentse Vries en het Friese Oosterwolde. Behalve in deze gemeenten houden Vietnamese asielzoekers zich ook schuil in kerken in Peize, Roden, Groningen en Rotterdam.

De spanning in deze kerken is deze week aanzienlijk gestegen, nadat staatssecretaris Kosto van justitie donderdag liet weten geen behoefte te hebben aan een nieuw onderzoek naar de situatie van Vietnamezen in Tsjechoslowakije. Woordvoerders van Justitie lieten weten dat de uitzetting van Vietnamese asioelzoekers volgende week zal worden hervat.

De Vietnamezen en de vele tientallen vrijwilligers hebben hun laatste hoop nu gevestigd op een onderzoekscommissie die 15 januari naar Tsjechoslowakije vertrekt. Het betreft een commissie die op onderzoek uitgaat, op verzoek van de stichting INLIA uit Groningen, die zich al jaren inzet voor asielzoekers.

De commissie gaat een week lang bekijken welk lot Vietnamezen in Tsjechoslowakije te wachten staat. Een van de leden van deze commissie, die vijf leden telt, is mevr. mr. M. Omtzigt, vreemdelingenadvocate. Zij wil onderzoeken hoe de Tsjechische autoriteiten staan tegenover de Vietnamese vluchtingen en wat de situatie van de Vietnamezen in Tsjechoslowakije is.

De commissie zal de resultaten van haar onderzoek sturen aan staatssecretaris Kosto van justitie, die er dan een oordeel over kan vellen. Gisteren besloot INLIA om de onderzoekscommissie op pad te sturen, ondanks het feit dat staatssecretaris Kosto heeft laten weten dat dit wat hem betreft niet hoeft.

Kosto heeft naar aanleiding van de acties die INLIA voor de vluchtelingen voert eerder al gepeperde kritiek op deze organisatie geuit. Volgens hem schermt INLIA met het begrip 'kerkasiel', terwijl dat in Nederland volgens hem al niet meer zou bestaan. Bovendien zijn de vrijwilligers volgens Kosto "meer met zichzelf bezig" dan met de vluchtelingen zelf.

Dominee Bob Haanstra is betrokken bij de opvang van drie vluchtelingen in een kerk in Oosterwolde. Dick Gerritsen zet zich in voor de begeleiding van acht asielzoekers in een kerk in Vries. Wat vinden zij van deze uitspraken van Kosto?

"Dat wij meer met onszelf bezig zouden zijn dan met de asielzoekers vind ik een ongepaste opmerking. Wij zijn ervan overtuigd dat het gaat om politieke vluchtelingen, die grote kans lopen vanuit Tsjechoslowakije te worden teruggestuurd naar Vietnam. De groep vluchtelingen waar wij ons voor inzet- ten, is actief geweest voor de democratiseringsbeweging in Tsjechoslowakije en dat heeft de Vietnamese ambassade zeker doorgegeven aan Vietnam. Daar staat hen dan een straf te wachten" , zegt Gerritsen.

"Het begrip kerkasiel zoals wij dat gebruiken, is inderdaad geen juridisch begrip. Maar het gaat erom dat wij als geloofsgemeenschap om die vluchtelingen heen willen staan, omdat wij er oprecht van overtuigd zijn dat je die mensen niet terug kunt sturen" , zeggen Gerritsen en Haanstra.

Volgens voorzitter prof. dr. J. Roldanus van de stichting INLIA vindt deze stichting niet dat kerkelijk recht hoger zou zijn dan de Nederlandse wetten. "Nee, dat denken wij niet. Ook erkennen wij de uitgangspunten van staatssecretaris Kosto, die een beleid wil voeren volgens humanitaire principes."

"Maar wij verschillen met hem van mening over het het nut van het onderzoek. Volgens ons zal dat nieuwe feiten opleveren op grond waarvan beter beoordeeld kan worden of de asielzoekers in Nederland kunnen blijven."

De 25 Vietnamezen maken deel uit van een groep van oorspronkelijk 400 vluchtelingen, die vanuit Tsjechoslowakije naar Nederland is gekomen. Van hen zijn er nu nog ongeveer 200 in Nederland. Zij hebben asiel aangevraagd. De meesten van de 25 Vietnamezen die de kerken zijn ingevlucht, hebben te horen gekregen dat ze Nederland moeten verlaten omdat een eerste verzoek om hier te blijven is afgewezen.

INLIA zet zich ervoor in om de Vietnamezen ten minste zo lang in Nederland te laten tot ze zijn 'uitgeprocedeerd'. "Wij vinden dat ze hier ten minste hun procedure moeten kunnen afwachten" , zei een woordvoerder van INLIA gisteren in Groningen.

Wat vinden beide vrijwilligers uit Vries en Oosterwolde van het argument dat er 250 000 Vietnamezen zijn in Tsjechoslowakije, van wie velen mogelijk naar Nederland komen als Kosto de Vietnamezen die nu in Nederland zijn, toestemming geeft om hier te blijven?

"Dat argument gaat niet op. De groep waar wij ons voor inzetten zijn politieke vluchtelingen en geen economische. Het gaat om de Vietnamezen die in Tsjechoslowakije hebben deelgenomen aan de democratiseringsbeweging en daarom niet terug kunnen" , zegt Gerritsen.

Volgens de twee vrijwilligers maken de vluchtelingen het in hun kerken momenteel redelijk goed. "Ze zijn wel gestressed, maar niet overstressed. Soms heeft iemand een 'dipje' en voelt zich down. Maar dan is er een vrijwilliger die hem of haar er weer overheen helpt."

De Vietnamezen bivakkeren sinds 18 december in de schuilkerken. Ze brengen de tijd door met puzzzelen, oefenen op een home-trainer, tvkijken of tafeltennissen. De vrijwilligers voelen zich gesteund door tientallen telefoontjes en brieven.

In Vries zijn de vrijwilligers overigens wel wat gewend, want daar hebben ze in 1989 vier maanden lang een Syrisch gezin met drie kinderen in een kerk opgevangen. Dat had uiteindelijk succes: het echtpaar woont nu in Enschede en kan dank zij een baan voor zichzelf zorgen.

En ook met het echtpaar Sarma, dat in 1986 in de Mamrehoeve in Groningen werd opgevangen, totdat het uiteindelijk toestemming kreeg om hier te blijven, gaat het volgens Gerritsen inmiddels uitstekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden