Spannende verbeelding van Trojaanse oorlog

ANTWERPEN - Tot het rijke en internationaal geprezen oeuvre van de Engelse componist Michael Tippett (geboren in 1905, nog steeds actief) behoren diverse werken met tekst.

Ook daarvan is hij de auteur; in kwaliteit doen zijn woorden niet onder voor de noten. Dat wordt nog eens duidelijk gemaakt met opvoeringen van zijn tweede opera, 'King Priam' uit 1961 door de Vlaamse Opera.

Het Antwerpse huis werkt daarvoor samen met de Opera North in Leeds; de overname van de Priam-produktie is zeer geslaagd, want de kern van de oorlog om Troje is zowel door componist-librettist Tippett als in de theatrale verbeelding op spannende wijze uitgewerkt door regisseur-ontwerper Tom Cairns. Aangezien Tippetts muziek heel weinig aan deze kant van het Kanaal wordt uitgevoerd, is de keus van intendant Clemeur prijzenswaardig.

Tippett beschouwt de legendarische strijd vanuit het standpunt van koning Priamus van Troje. In twee korte bedrijven, respectievelijk van drie kwartier en een half uur (de inleiding tot de slag om Troje), schetst hij in snelle scenes de wortels van het drama. Daarin worden de muzikale thema's geetaleerd die op verhevigde wijze het grote, ruim een uur durende derde bedrijf kleuren. Priamus groeit uit tot een tragische held; Tippett toont zich in tekst en drama een edele zoon van Shakespeare en in de muzikale expressie erfgenaam van Monteverdi.

Priamus begint als toonbeeld van evenwicht; maar daar komt al direct een barstje in wanneer een voorspelling hem leert dat zijn pasgeboren tweede zoon, Paris, zijn dood zal veroorzaken. De moeder, Hecuba, is zeer beslist: dan moet het kind gedood worden; wilde vioolmuziek karakteriseert haar heftige personage door het hele stuk.

Priamus wil niet kiezen; hij geeft er duidelijk blijk van de dood van zijn kind niet te wensen. De jonge soldaat die de opdracht krijgt het kind te doden, voert het bevel in Priamus' geest uit: hij brengt het kind bij een herder onder. De bres is geslagen, de geest van de ouder wordende Priamus zal steeds verder worden ondermijnd; hij zal zijn geliefde Hector verliezen, Troje gaat ten onder en hijzelf wordt - in gebed voor het altaar waarop de dode Hector ligt - doodgestoken.

Die ontwikkeling in karakter wordt schitterend verklankt in het gebruik van donker en laag klinkende instrumenten, tot de tuba in de laatste scenes toe. De belangrijke rol van Priamus wordt gezongen en geacteerd door David Pittman-Jennings, de bariton die eerder in ons land zo indrukwekkend de rol creeerde van Vincent van Gogh in de opera van Jan van Vlijmen, 'Een ongelukkige in het zwart gekleed'.

Slachtoffer

Priamus wordt het slachtoffer van zijn keuze, net zoals Paris slachtoffer wordt van zijn keus voor de godin van de schoonheid, Aphrodite; daardoor wordt hij in de gelegenheid gesteld de wonderschone Helena, echtgenote van koning Menelaos van Sparta, te schaken. Een prachtige scene door de muzikale confrontatie tussen de heldere tenor van Christopher Ventris en de diepe mezzo-sopraan van Patricia Bardon (als figuur de schoonheid van Helena waardig).

Het theatrale hoogtepunt bereikt deze opera echter in de scene dat Achilles aan het strand zich afvraagt na deze oorlog terug te zullen keren in zijn vaderland. De gitaarpartij die deze zang begeleidt, is ronduit verbazingwekkend van lyrische kracht en vindingrijkheid. 'King Priam' is aantrekkelijk door de moderne, maar zeer zingbare partijen, de kleurrijke en diverse instrumentatie binnen een compact orkest en de spectaculaire koorpartijen. Elgar Howarth bewerkte met de musici, met het koor en met een prima solistenbezetting een resultaat dat mij lang zal heugen.

Herhaling: vanavond en zaterdagavond in Vlaamse Opera Antwerpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden